కృష్ణశ్రీ--"సాహితీకృష్ణ"

చక్కని సాహిత్యం అంటే……

2011-12-23T10:04:00.000-08:00

......ఇలా వుండాలి(ట)!

అనంతలక్ష్మి దేహంలో మనస్సులో నిర్మలత్వం ఉంది. రఘునాధరాయని హృదయ మహారాజ్యం ఆక్రమించి, చక్రవర్తియై రాజ్యమేలిన దివ్యసుందరి, భూమికి దిగివచ్చిన పరమాప్సరస సుందరి మధురవాణి అందమంతా ఈ బాలికలో ప్రత్యక్షమైంది. కొంచెం కోల, కొంచెం గుండ్రని మోము, అయిదడుగుల ఎత్తు, పొట్టి పొడుగుకాని ముక్కు, సమమైన కోలతనంలో దవడలో, బుగ్గలు ఫాలము ఏకరేఖా ప్రవాహ సామ్యం కుదిరి వుంటాయి. అలాంటి మోము గుంటలుపడే బుగ్గలు, కొంచెం పైకి తిరిగిన పై పెదవి, కొంచెం అంటే కొంచమే ఎత్తయిన క్రింది పెదవీ, సుడులుపడే సమ చుబుకమూ ఉండి, ఆ మోము కాసు బంగారం రంగు కలిగి, ఆ రంగుకు తగినట్లు లేత గులాబీ రాగం అప్పుడప్పుడా బుగ్గలకి ప్రసరిస్తూ ఉంటే, అలాంటి సౌందర్య నిధులన్నీ చేకూరినచోట, ఆ నిధులకు కిరీటంలాంటి కళ్ల అందం వెలసిందనుకొంటే, ఆ దివ్య సౌందర్యవదనం అనంతలక్ష్మిది. కాంచనమాలను, సుబ్బలక్ష్మిని, నళినీజయవంత్ ను ముగ్గురినీ కరిగించి పోతపోస్తే అనంతలక్ష్మి అవుతుంది.

ఆవును. అనేకమందికి చక్కని హృదయాలనన్నీ గబగబ పువ్వుపుణికినట్లు పుణికే శక్తిగల సౌందర్యపూర్ణమైన మోము ఉంటుంది. అంతే. ఆ మోముకు తగిన తలగానీ, తలకట్టుగానీ ఉండవు. ఆతి పెద్ద లంకగుమ్మడి లాంటి తలో, పొన్నకాయలా మెదడులేని తలో ఉంటాయి. ఆనంతలక్ష్మికి తలకట్టు, తోడిరాగాలాపన ఆమె కేశ సౌభాగ్యము. కేశరంజనివారి ప్రకటన చిత్రాల తలకట్టులకు పాఠాలు నేర్పుతుంది.

……………

ప్రేమ అనే మహోత్తమ స్థితి మనుష్యుని జీవితంలో ఊరికేరాదు. భర్తతో స్నేహమూ, స్త్రీ పురుష సంబంధ ప్రీతీ సమ్మిశ్రితమై ఒకరకమైన ప్రేమగా పరిణమిస్తాయి. ఒకనాడాస్థితి సంపూర్ణ ప్రేమ కావచ్చును.
కాని అసలు ప్రేమే స్త్రీకిగాని, పురుషునికిగాని సంభవిస్తే, అది అమృత మహానది. సరస్సు కట్టలు తెగినట్లవుతుంది.

* * *

“ఆకలి అవుతున్నది గాని (జావ) సహించడంలేదు లక్ష్మీ!”
“మీ వంట్లో ఒక వీశెడు క్వినయిను ప్రవేశించింది. అందుకనేగాదండీ మిమ్మల్ని పళ్లరసం తెగతాగమంటారు డాక్టరు!”

“సరేలే! రెండుమూడురోజులలో పైత్యనాడి తిరగకపోతుందా ఏమిటి? తిరక్కపోతే పైత్తకారినే అయిపోతాను!”

“అయితే గురువుగారూ, మీరు ఎప్పుడూ అల్లా నవ్వువచ్చే మాటలు మాట్లాడుతూనే ఉంటారా?”

“నాకు ఏడుపు మాటలు చేతకావు. కృష్ణశాస్త్రిగారి శిష్యరికంచేసి ఇంత ఏడుపు కవిత్వం రచించడమన్నా నేర్చుకోవాలి!”
“నవ్వుకవిత్వం, ఏడుపు కవిత్వాలేగాని, ఇంకోరకం కవిత్వం తెలుగులో లేనేలేవా అండి?”
“లక్ష ఉన్నాయి. రాయప్రోలువారి ప్రియురాలే చెల్లెలు కవిత్వం, వేదులవారి పూవుల కవిత్వం, నండూరివారి పల్లెటూరి కవిత్వం, తుమ్మలవారి రైతు కవిత్వం, విశ్వనాథవారి ఎత్తుకొండల కవిత్వం, కాటూరి పింగళుల తేనేపెరడు కవిత్వం, కవికొండలవారి అటుకులు, జీడిపప్పు కవిత్వం, దీక్షితులవారి బువ్వాలాట కవిత్వం……”
“అదేమిటండీ! ఒకటడిగితే ఇరవై చెబుతారు ఇంతనీరసంగా ఉన్నారు కూడా?”
“ఈలా మాట్లాడుతూ ఉంటే, కాస్త జావకూడా సయిస్తుంది. ఇంకో వెండిగిన్నెడు జావా, దానితోపా సాతుకుడిరసం ఒక పెద్ద గ్లాసుడూ పట్టుకురా అనంతయ్యగారూ!”

……….

ఆమె పరుగెత్తుతూ ఉంటే ఆమె దేహ సౌష్టవచంద్రిక వెన్నెల కురుస్తుంది అనుకొన్నాడు…..ఎక్కడా అపశ్రుతిలేని శరీరాంగ నిర్మాణం ఈమెలో చేతులూ, వక్షనిధులు, నడుము, కటి, కాళ్లు, పాదాలు బ్రహ్మదేవుడు దివ్యలలిత కళాపారవశ్యకతతో సృషించి ఉంటాడనుకున్నాడు. ఆందమైన బాలికలు ఉండడమే లోకానికి ఆపత్తు. ఆందం సూదంటురాయి. మగవాళ్లు అనే ఇనుప శకలాలను ఆకర్షిస్తే ఏలాగు తనబోటి దద్దమ్మల బ్రతుకు!

(అంతలో కాస్త చరిత్ర)

"డాక్టరు రంగనాయకులు రష్యా ప్రియుడు, కమ్యూనిస్టువాది. కాంగ్రెసులో పనిచేసి దేశంలో ఉన్న శక్తులను కాంగ్రెసు కట్టుకురాలేకపోతున్నదని, అహింసా వాదమువల్ల ఎదుటివాడి హృదయం మార్చడం అనే ఆశయం ఉద్భవం అవుతుందనీ, ఈలోగా తిండిలేక మాడిపోతూ ఉంటారు ప్రజలు అనీ నిర్ధారణచేసుకున్నాడు. ఆచార్య నరేంద్రదేవు, జోషీ, జయప్రకాష్ మొదలగువారి వాదనలు నచ్చాయి. ఆ రోజుల్లో కాంగ్రేసు ఎడమచేతి వాదన వారుండేవారు. వారు కాంగ్రెసు సోషలిస్టులు, కమ్యూనిస్టులు, అనీ.

జోషి మీరట్ కేసులో ఉన్నాడు జైలుకి వెళ్లాడు. ఆ సందర్భంలోనే ఆ తర్వాతనే జోషి, డాంగే మొదలగువారు కమ్యూనిస్టులుగా ఉండి రహస్యంగా సామ్యవాదాన్ని ప్రచారం చేస్తూ వచ్చారు. వారిలో చాలామంది కాంగ్రెసు సభ్యులే.
ఫ్రభుత్వం కమ్యూనిస్టు సంఘాలను నిషేధించింది. ఆ కారణం చేత కమ్యూనిస్టులు కాంగ్రెసులోనే ఉండి పనిచేస్తూ వుండిరి.
జయప్రకాష్ నారాయణ్, మెహరల్లీ, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య మొదలైనవారంతా కాంగ్రెస్ లో సోషలిస్టులుగా (సాంఘికవాదులుగా) ఉండేవారు.
డాక్టరు వీరి వ్రాతలు చదివేవాడు. బోల్షివిజం ను గురించి చదివేవాడు. 1928లోనే పరీక్ష పూర్తిచేసి, 1930లో మదరాసులో ప్రాక్టీసు ప్రారంభించాడు. ……1930లో కాంగ్రెసు సత్యాగ్రహం ప్రారంభించింది. 1931 తిరిగి వచ్చింది. మళ్లీ 1932 కాంగ్రెసువారినందరినీ కారాగారాలలో బంధించారు. కాని చాలా మందిని ప్రభుత్వంవారు లాఠీ ప్రయోగం చేసి మాత్రం వదులుతూ ఉండేవారు.........."

(అవునా?)

మన సినీ సాహిత్యం

2011-12-03T09:35:00.000-08:00

ఓ.......కోలవెరి!

ఈ మధ్య "త్రీ" సినిమా కోసం కుర్రాళ్లు ట్యూన్ చేసి పాడిన కోలవెరి పాట ప్రపంచ వ్యాప్త హిట్ అయి, అందరినోళ్లలోనూ నానుతోంది!

అందులో యేమిటీ గొప్పతనం? గొప్ప సాహిత్యం వుందా? గొప్ప సంగీతం వుందా? గొప్ప వాయిద్యసహకారం వుందా? మరేమిటి?

శంకరాభరణం శంకర శాస్త్రి "బ్రోచేవారెవరురా" గురించి అన్నట్టు--"ఆ కీర్తన అణువణువులోనూ 'ఆర్ ద్రత' నిండివుంది దాసూ!"--అదీ సంగతి.

కొన్ని నెలలుగా గుళ్లలో వినిపిస్తున్న పాటలని--ఈ మధ్య కుర్రపిల్లలు విడుదలచేశారని పేపర్లలో మెచ్చుకొంటున్న "......పూజలు" సిరీస్ సీడీల్లాంటివేమో అనుకున్నాను.

పెద్దల బ్లాగులు చదవగా తెలిసింది అవి "శ్రీరామ రాజ్యం" సినిమాలోవని!

లవకుశ పాటలన్నీ ఇప్పటికీ హిట్ గా యెందుకున్నాయి, ఈ పాటల ఆయుర్దాయం యెంత అని యెవరైనా ఆలోచిస్తే......నిజం తెలీదూ?

పైగా, పాటల రచయితల "స్వకుచమర్దనం" ఒకటీ! ఆపాటకి స్ఫూర్తి...అలా...అంటూ!

ఇప్పటి చిన్నారులకి పద్యాలు వినిపిస్తే మీచేతులు కొరికి పారిపోతున్నారా? వాటి అర్థం మీకే తెలీదుకాబట్టిగానీ, ఇది వరకు మా చిన్నారులకి మేము వినిపించలేదా? వాళ్లు మా చేతులు కొరికి పారిపోయారా?

"శ్రీరాముని చరితమును తెలిపెదమమ్మా....." అంటే వాళ్లకి అర్థం కాదు అని మీరు నిర్ధారిస్తే, అది యెవరి తప్పు?

అదీ తెలీకపోతే, "నాదు జపము తపమూ, నా కావ్యమే వృధా"!

తెలుగుభాషా......

2011-09-30T09:26:00.000-07:00

.......వికసనం

మన తెలుగు భాషలోని "పందికొక్కు" అనే మాటని ఇంగ్లీషువాళ్లు స్వీకరించి, వాళ్ల భాషలో "బేండికూట్" అని చేర్చుకొన్నారట! అలాగే కదా భాష వికసించేది!

ఇంకా యెన్ని విధాలుగా వికసించగలదో అనే ఆలోచన వచ్చేసరికి కొన్ని పాత విషయాలు జ్ఞాపకానికొచ్చాయి.

మేం రెండో ఫారం (యేడో క్లాసు) చదివేటప్పుడు--1962లో--మా క్లాసు టీచరు--డేనియల్ మేష్టారు వుండేవారు.

"నేను రోజూ సైకిలుమీద 'సఖం చెరువు ' (వారి స్వగ్రామం) నుంచి వస్తాను. తొమ్మిదింటికి స్కూలు అంటే, నేను యెప్పుడు బయలుదేరుతానో, ప్రొద్దున్నే యెన్నింటికి లేస్తానో వూహించండి. అలాంటిది, ఈ వూళ్లోనే వున్నవాడివి లేటుగా వస్తావా?" అని దులపరించేసేవారు లేటుగా వచ్చిన విద్యార్థులని బోర్డు ప్రక్కన గోడకానుకొని నిలబెట్టి!

విషయానికొస్తే, ఆయన వూరి పేరు "సంఘం చెరువు". మునుపెప్పుడో డచ్చివాళ్లు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన రోజుల్లో, స్థానిక "సాలె"వారు తయారు చేస్తున్న అద్భుతమైన "అద్దకం" వస్త్రాలని చూసి, ముగ్ధులై, ఆ వస్త్రాలని అనేకసార్లు వుతకవలసిన అవసరాన్ని గమనించి, వారికి గ్రామ గ్రామానా చెరువులని "వ్రాసి ఇచ్చారు".

వివిధ వూళ్లలో వాటిని "వూరి చెరువు"; "వూర చెరువు"; "సంఘం చెరువు".....ఇలా పిలిచేవారు. మా నరసాపురానికి దగ్గర్లో వున్న చెరువుని సంఘం చెరువు అనేవారు(ట). రానురానూ, ప్రజల పలుకుబడిలో అది "సగం చెరువు" ఐపోయింది. మరి "సగం" అంటే "అర్థ" అని అర్థం కదా? సగం అనేది పామర భాష....దానికి సరైన రూపం "సఖం" అని ఆయన అభిప్రాయం! యేది రైటంటారు?!

(ఇప్పుడలాంటి చెరువులు లేవు. కొన్ని కబ్జా అయిపోయి కాలనీలు వెలిశాయి, కొన్ని పూడ్చబడి మునిసిపాలిటీలూ ప్రభుత్వం ఆక్రమించుకొన్నాయి. గత 50 యేళ్లుగా ఆ చెరువులని మాకు స్వాధీనం చెయ్యండి అంటూ పోరాడుతున్నారు ఆ కళాకారులు వివిధ కోర్టుల్లో!)

ఇంకో మేష్టారు వుండేవారు ప్రసాదంగారు అని.

మామూలుగా జనం "సీతాఫలం" ని సీతాబళా పండు అనీ, "రామాఫలం"ని రాంబళా పండు అనీ, "లక్ష్మణఫలం"ని లక్షంబళం అనీ--దీన్ని చాలామంది చూసి వుండరు--అంటారు.

అలాగే, క్రీస్తు పుట్టే సమయానికి ఆకాశంలో ఓ నక్షత్రం పొడిచి, దాని ఆథారంగా తూర్పు దేశపు జ్ఞానులు క్రీస్తు పుట్టిన చోటికి చేరి, "సాంబ్రాణి"; "బోళము" వగైరాలు అర్పించారు(ట).

ఇంక మా మేష్టారు, సైన్స్ పాఠం చెపుతూ, "మనగుండె 'రామబోళము ' ఆకారములో వుండును" అని చెప్పేవారు. (రాంబళా అనడం తప్పు, రామ ప్రక్కన వుండవలసింది 'బోళము ' అనడమే కరెక్టు అని ఆయన వుద్దేశ్యం!

ఇలా ఇప్పటికీ, చాలామంది మన భాష 'వికసనానికి ' తమవంతు సేవ చేస్తూవస్తున్నారు!

మీకు తెలిసినవాళ్లగురించి కూడా చెప్పండి.

తెలుగు సినీ సాహిత్యం

2011-09-19T10:12:00.000-07:00

.....హిట్/ఫట్ పాటలు

ఓ ముఫై ఐదేళ్ల క్రితం అనుకుంటా, రేడియోలో ఓ కార్యక్రమం ప్రసారం అయ్యేది--అందులో ఒక పాటని ప్రసారం చేసేవారు. శీర్షిక "సినిమాలో మాత్రమే వినిపించిన పాట" అనో యేదో వుండేది. (అంటే బయట "హిట్" కాని, మంచి పాట అని అనుకుంటా వాళ్ల వుద్దేశ్యం).

ఆ శీర్షికలో నాకు బాగా జ్ఞాపకం వున్న పాట, "బ్రహ్మ పట్నం పోదమంటే దారి తెలియదు అన్నయా! సూటిగా చుక్కానిపట్టీ నావ నడపవే చెల్లెలా!" అనేది. తరవాత ఇంకోపాట--"దేవీ సేమమా? దేవరవారూ సేమమా?" అనే పాట అని గుర్తు.

మొదటి పాట సంగతి నాకు గుర్తులేదు గానీ, రెండో పాట వ్రాసినది మాత్రం, మా గురువుగారు, "ఆచార్య ఆత్రేయ"! అప్పట్లో ఓ జోకుండేది--కృష్ణశాస్త్రి వ్రాసి (జనాలని) యేడిపిస్తే, ఆత్రేయ వ్రాయక (నిర్మాతలని) యేడిపిస్తాడు--అని! ఇంకా, ఆత్రేయకి ఓ 5స్టార్ హోటల్లో బసయేర్పాటుచేసి, ఓ వారంపాటు జాగ్రత్తగా చూసుకొంటే (ఇంపోర్టెడ్ స్కాచ్ విస్కీ నిరంతరాయంగా అందిస్తే) ఓ వారంలో ఖచ్చితంగా ఓ "హిట్" పాట వస్తుంది అని! (అదే స్కాచ్ బదులు ఇండియన్ విస్కీ అందిస్తే, ఇలాంటి పాటలే వస్తాయి అని కూడా చెప్పుకునేవారు!). ఇవన్నీ "పాప్యులర్ గాసిప్సే" అయ్యుండవచ్చు. తరువాత ఆయన "కోడెనాగు" సినిమాలో శోభన్ బాబుకి గురువుగా నటించారు కూడా.

ఇంకో గొప్పపాట, ఎస్ పీ కోదండపాణి పాడిన "ఇదిగో....దేవుడు చేసిన బొమ్మా....ఇది నిలిచేదేమో మూడురోజులు, బంధాలేమో పదివేలు!". చాలా మంచి పాట. ఆ విధంగా ఆయన తప్ప ప్రపంచంలో యెవరూ పాడలేరు మరి!

అలాగే, హిందీ గీత రచయిత "ఆనంద్ బక్షీ" ఉప్ హార్ అనే సినిమాలో ఓ పాట పాడారు--"బాగోం మే బహార్ ఆయీ, హోఠోం పే పుకార్ ఆయీ, ఆజా, ఆజా, ఆజమేరి రాణీ" అంటూ. అది కూడా అనితర సాధ్యం!

ఎస్ డీ బర్మన్ పాతకాలంలో పాడిన ఓ పాట వుంది--"ధీరెసె జానా ఖటియన్ మే, ఓ ఖట్ మల్, ధీరెసెజానా ఖటియన్ మే!" అనో, "ధీరెసెజానా బగియన్ మే, ఓ భౌఁరా, ధీరెసెజానా బగియన్ మే!" అనో!

ఇలాంటి చమక్కులు ఇప్పుడు లేవు!

ఇప్పుడన్నీ "ఓయ్, ఓయ్"; "డోయ్, డోయ్" లే మరి!

రసఙ్ఞత

2011-09-01T09:54:00.000-07:00

రసన

మనుషులకి (జంతువులక్కూడా) వుండే అవయవాల్లో ఈ రసన అనబడే నాలుక, ఓ అతి విచిత్రమయిన అవయవం.

మరి దానికి తోడు "అంగుడి"!

నాలుకమీదవేసుకోగానే, పదార్థం రుచిని గ్రహించి, దాన్ని అంగుడికి హత్తగానే--ఓహ్! ఇదే స్వర్గం అనిపించేలా చేస్తాయి ఈ రెండూ!

ఇంగ్లీషువాళ్లు కూడా రుచి ని చెప్పడానికి "ప్యాలటబుల్"; "ఫర్ ది ప్యాలేట్"....ఇలా వాడతారు. అదీ అంగుడి ప్రాధాన్యం.

ఆ రెండూ లేకపోతే, మనం కూడా ఆకులూ, అలమలతోపాటు, మట్టీ, మశానమూ తింటూ వుండేవాళ్లం!

సాహిత్యంలో ఈ రసనకి ఓ విశిష్ట స్థానం వుంది. అనేక పద్యాలు వున్నాయి. "వివాహభోజనంబు" లాంటి పాటలూ వున్నాయి.

ఈ సందర్భంలో నాకో విషయం గుర్తొచ్చింది.

మా హైస్కూల్లో వుత్తరాంధ్రనుంచో, దక్షిణాంధ్రనుంచో ఇద్దరు ఆడపిల్లలు కొత్తగా చేరారు యేదో చిన్న క్లాసులో. మాకన్నా చిన్నవాళ్లు, అక్కచెల్లెళ్లు. ఆ సంవత్సరాంత సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో ఓ ప్రదర్శన ఇచ్చారు.

తెల్లటి పొడుగుచేతుల చొక్కాలూ, షరాయిలూ వేసుకొని, కుచ్చు తలపాగాతో, చేతిలో కంజరి లాంటి డప్పులతో (కాళ్లకి గజ్జెలు కూడా కట్టుకున్నారేమో) ఓ చక్కని సరదా పాట పాడారు. విషయం సరిక్రొత్తదవడంతో, అందరూ తలమునకలుగా ఆనందించారు. ఆ పాట ఇలా సాగుతుంది--నాకు ఙ్ఞాపకం వున్న రెండుమూడు లైన్లు......

(ఒక వూరికి)"......వచ్చారూ ముగ్గురు షరాబులూ.....ఒకడికి అంగుడేలేదూ, ఇద్దరికి మింగుడేలేదూ"

"అంగుడి మింగుడు లేనివారలూ దున్నారూ మూడెకరాలూ.....ఒకడికి అరకేలేదూ, ఇద్దరికి యెడ్లే లేవూ"

"నాగలి యెద్దులు లేనివారలూ వేశారు మూడు విత్తనాలూ....ఒకటి యెండేలేదు, రెండు పండేలేదు!"

.......అలా సాగుతుంది. (పైన వ్రాసినవికూడా కరెక్టు కాకపోవచ్చు!)

వాళ్లు ఈపాటికి బ్లాగులు చదువుతూ, వ్రాస్తూ వుండి వుంటారని నా అంచనా.

యెవరికైనా ఈ గీతం/గేయం తెలిస్తే, వెంటనే పూర్తిగా ప్రచురించండి.....అందరికీ పరిచయం చెయ్యండి.

బుర్రుపిట్ట పాటల్లాగే, ఇదీ సాహిత్య సేవే!

అన్నమయ్య సాహిత్యం.....

2011-07-03T12:18:00.000-07:00

.....తి తి దే ప్రాజెక్టూ

నా ఈ ఆంతర్యం (బ్లాగు)లో "ముద్దు కారే" టపా వ్రాసిన నెలా పదిహేనురోజులకి ఓ స్పందన వచ్చింది వులిమిరి సూర్యనారాయణ గారి నుంచి. అంతలో మరో స్పందన--లలిత గారి నుంచి! ఇద్దరూ మంచి సమాచారం ఇచ్చారు. వులిమిరివారైతే, గరిమెళ్ల వారి పాటల లింకు రూపంలో వో ఖజానానే ఇచ్చారు. లలితగారు పిల్లలకోసం మంచి బ్లాగ్ నిర్వహిస్తున్నారు. వారిద్దరికీ నా ప్రత్యేక అభినందనలు.

కానీ--నేను విమర్శిస్తూవస్తున్నది తి తి దే వారి సోకాల్డ్ అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టునీ, అందువల్ల తెలుగు వాళ్లకి వొనగూడిన "ప్రయోజనాన్నీ"! ఆ ప్రాజెక్టూ, వాళ్లు పరిష్కరించామని చెప్పుకుంటున్న అప్పటి తెలుగు లిపి గురించీ! నా ఇదివరకు టపాలలో, "పదివేల శేషులు" యెక్కడనించి వచ్చారూ? "పన్నగంపు" అంటే యేమిటీ? "దోమతెరలు" అప్పుడు వున్నాయా?--ఇలాంటి వాటి గురించి వ్రాశాను. మెచ్చుకున్నవాళ్లు మెచ్చుకున్నారు. ఇప్పుడే కాస్త "సబ్జెక్ట్" వున్నవారి స్పందనలు వచ్చాయనుకుంటా.

నా బాధంతా, పాతకాలంలో కూడా వాళ్లకి "అందుబాటులోవున్న పరిమిత" వనరుల ఆథారంగా, మల్లంపల్లివారూ, రాళ్లపల్లివారూ, తాపీ వారూ, తూమాటివారూ, అక్కిరాజువారూ--మనకి తెలియని, యెప్పటికీ తెలుసుకోలేని, పాళీ, పైశాచీ, ప్రాకృత, ప్రాచీన తెలుగు లాంటి భాషలలో వున్న శాసనాలూ వగైరాలని, "మనకి అర్థం అయ్యేలా, సంతృప్తి కలిగేలా" వివరించగలిగారు.

మరి "జాను తెనుగు"లో వ్రాసిన అన్నమయ్య కీర్తనలని, సామాన్య భక్తుల మనోభావాలని ప్రతిబింబిస్తూ, వ్రాసిన అన్నమయ్య కీర్తనలు అర్థం లేనట్టుగా, మనకి అర్థం కానట్టుగా యెందుకు పరిష్కరించారు? వాటిని మనం గుడ్డివాళ్లలా అనుసరించాలా? ఇవీ ప్రశ్నలు.

మేము హైస్కూల్లో వున్నప్పుడు, మా తెలుగు పాఠ్య గ్రంధాల్లో, "కమలాక్షునర్చించు కరములు, కరములు" లాంటి పద్యాలూ, అందులో అలంకారాలూ చదువుకున్నాము. అలాగే అప్పటికి అందుబాటులో వున్న కొన్ని అన్నమయ్య కీర్తనలగురించీ, ఆయన జీవితం గురించీ, 32 వేలకు పైగా కీర్తనలు వ్రాశాడనీ, వాటిని ఓ రాజుగారు రాగిరేకులమీద వ్రాయించి భద్రం చేశాడనీ చదువుకున్నాము. వాటిలో సందేహాలేమాత్రం లేవు.

మరి శోభారాజులు ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చిన "అదివో! అల్లదివో"; "విన్నపాలు వినవలె"; "ముద్దుకారే యశోద" లాంటి కీర్తనల్లోనే యెందుకు సందేహాలు వస్తున్నాయి? గరిమెళ్లవారుగానీ, ఎమ్మెస్ సుబ్బలక్ష్మి గానీ, లతా మంగేష్కర్ గానీ, మంగళంపల్లి గానీ--తమకి అందుబాటులో వున్న "సాహిత్యానికి" ట్యూన్లు కట్టి, వీనులవిందుగా పాడారేగానీ, ఆ సాహిత్యాన్ని "ప్రశ్నించే" ప్రయత్నం చెయ్యలేదు! చాపక్రింది నీరులా, ఆ "సాహిత్యమే" వ్యాపించి, పూజలందుకొంటోంది!

నాకు తెలిసీ, తెలుగు సాహిత్యంలో విశ్రాంతి యెరుగకుండా, అలుపన్నది లేకుండా, (తనకి అంత సమయం యెలా వచ్చేదో ఇప్పటికీ నాకు ఆశ్చర్యమే!) కృషి చేసినవాడు "ఆరుద్ర!" ఆయన "సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం", "నిఘంటువు", "వేమన్న వేదం" లాంటి యెన్నో "బృహద్గ్రంధాలని" వ్రాశాడు. (నేనేమీ ఆరుద్ర అభిమానిని కాదు. ఇంకా అంటే "కె రా" అభిమానిని!).

వుదాహరణకి, ఆయన వ్రాసిన వేమన్న వేదంలో ప్రతీ పద్యానికీ, "మదరాసు ప్రాచ్య లిఖిత భాండాగారం" లోని 54 సంపుటాలలో వున్న పద్యాలనే "ప్రామాణికంగా" తీసుకొన్నాడు. పైగా, వాటిని "బ్రౌన్ దొరగారు" సేకరించిన పద్యాలతోటీ, ఆయన నిఘంటువులోని పద "అర్థాల"తోటీ బేరీజు వేస్తూ, ఆయన రచన కొనసాగించాడు. వుదాహరణకి లలితగారు తమ ఆంతర్యంలో పెట్టిన, అంతర్జాతీయంగా ప్రతి తెలుగువాడూ ఇప్పుడు అదే సరియైనది అనుకుంటున్న "అనువుగాని చోట" పద్యం తీసుకొంటే, వేమన వ్రాసిందీ(?!), ఆరుద్ర చెప్పిందీ--అసలు పద్యం.......

"అనువుగానిచోట నధికులమనరాదు, యొదిగి యొక్కవంక నుండవలయు, మర్రియాకుపైన మాధవుడుండడా? విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!"

ఇదీ అసలు పాఠం! (ఇలాంటివి కొన్నివేలున్నాయి--శ్రధ్ధ పెడితే!)

(అప్పట్లో తమిళనాడుని "మదరాసు" రాష్ట్రం అనేవారు. దాని ముఖ్యపట్టణం (నేటి చెన్నై) ని కూడా "మదరాసు" అనే అనేవారు. ఆరుద్ర చెప్పిన "ప్రాచ్య లిఖిత భాండాగారం", తంజావూరులో నెలకొన్న "సరస్వతి మహల్" వొకటేనో వేరువేరో నాకు తెలీదు).

కానీ, "వెయ్యేళ్ల ప్రాచీన భాష" గా తెలుగుని గుర్తించి, కేంద్రం ఇచ్చిన యెన్నో కోట్లతో మనం యేమి చేశామో? కనీసం ఆ ప్రాచ్య లిఖిత భాండారాల్లోనుంచి మన "తెలుగు" కి సంబంధించిన "తాళ పత్రాలనీ", ఇతర "అముద్రిత" గ్రంధాలనీ మన "రాష్ట్రానికి" తెచ్చుకున్నామా? కనీసం ప్రయత్నం చేశామా?

అమెరికలో "తానా" మహాసభలూ, ఇంకేవో (చిట్టెన్ రాజుగారన్నట్లు 'తంతా') సభలూ వగైరా నిర్వహిస్తున్నాం. కానీ, "యెవరాతల్లి? యెవడికి తల్లి?" అన్నవాణ్ని యేమంటాము?

......తరువాయి మరోసారి.

అన్నమయ్య కీర్తనలు

2011-05-18T09:45:00.000-07:00

ముద్దు కారే....

అప్పటికి మూడున్నరేళ్ల నా మనుమడు మా యింటి ముందున్న, వేంకటేశ్వర స్వామి గుళ్లో, ప్రతిరోజూ వాయించేస్తున్న ఈ కీర్తనని వింటూ, ఓ రోజు పాడేశాడు...."ముడ్డికారే యశోద....." అంటూ! వాడి తప్పేమైనా వుందా?

మన తితిదే వారు కొన్ని పదుల సంవత్సరాల క్రితమే, కొన్ని కోట్ల ఖర్చుతో "అన్నమాచార్య ట్రస్ట్" స్థాపించి, కొంతమందిని ఆయన కీర్తనలని తాళ పత్రాల్లోంచీ, రాగి రేకుల నుంచీ "దీ కోడ్" చెయ్యమని నియమించారు.

ఆ "పరిశోధకులు" యెస్వీ యూనివర్సిటీ నుంచి "డాక్టరేట్లు" తెచ్చుకున్నారు--వాటిని పరిష్కరించడమే కాదు--తమకి తోచిన రాగ, తాళ, లయ లతో, పాడేశారు కూడా. వొక్క (ఛార్లెస్ కాదు) శోభారాజు గురించేకాదు నేను వ్రాస్తున్నది.

(నా చిన్నతనంలోనూ, నేను పుట్టక క్రితం కూడా, మల్లంపల్లి వారూ, తాపీ వారూ, తూమాటి వారూ, అక్కిరాజు వారూ.....ఇలా చాలా మంది, తమకి అందుబాటులో వున్న "పరిమిత" వనరులతో, "సిధ్ధాంత" వ్యాసాలు వ్రాశారు. దానిగురించి మరోసారి.)

అన్నమయ్య, తాను వ్రాసిన ప్రతీ గేయానికీ/గీతానికీ, నిర్దిష్టంగా ఓ రాగాన్ని, తాళాన్ని (మన ప్రాచీన వాగ్గేయకారులు త్యాగయ్య, శ్యామ శాస్త్రి, ముత్తుస్వామి దీక్షితర్ ల లాగ) నియమించారు.

శంకరాభరణం శంకరశాస్త్రి చెప్పినట్టు, మన "పరిశోధకులు" తమ "మిడిమిడి" ఙ్ఞానంతో వాటిని "భ్రష్టు" పట్టించారు! దానికి మన ప్రభుత్వ, తితిదే వారి ప్రోత్సాహం తోడు!

ఇంతకీ, అన్నమయ్య వ్రా/డిన ఈ గీతం యేమిటీ?

"ముద్దుకాడే! యశోద ముంగిటి ముత్యము వీడు" అని.

అంటే, ఇక్కడ "శ్లేష"....ముద్దు కాడా? అనీ, "ముద్దుకాడు"--చెలికాడు, విలుకాడు, వన్నెకాడు--ఇలా (అంతేగాని కన్నడంలో లా కాడు అంటే "అడవి" అనీ, మన తెలుగులోలా "వల్లకాడు" అనీ కాదు!) ముద్దువచ్చేవాడు అని.

మరి ముద్దు "కారడం" యేమిటి? అందులోనూ యశోదకి?

ఇప్పటికైనా సరిదిద్దండి--పాడేవారూ, వినిపించేవారూ వగైరాలు.

తెలుగు హాస్య సాహిత్యం-2

2011-05-06T23:49:00.000-07:00

"గణపతి"

(ఇలా వ్రాసి, క్రింద "గణపతి" లోని ఆ భాగాన్ని ప్రచురిస్తే బాగుంటుందని ఇది తయారు చేశాను. కానీ, కొంచెం సస్పెన్స్ వుంటే బాగుంటుందేమో అనిపించి, ఆ భాగాన్ని ముందు ప్రచురించాను.)

నేను నా జిన్నతనముననే వావిళ్లవారో నెవరో బ్రచురించిన జిలకమర్తివారి గణపతి ని జదివితిని. తరువాత, నా యున్నత విద్యా కాలమున మరల "ఎమెస్కో" (ఇది నామవాచకమైనందున బదము మొదటి యచ్చు దప్పదు!) వారో మరి యెవరో బ్రచురించిన గణపతిని మరలజదివితిని. అదే కాలములో నాకాశవాణి ద్వారా బ్రసారము కాబడిన నండూరి వారు గణపతిగా నటించిన (శ్రవణించిన) యా నాటకమో, నాటికనో--బలుసార్లు వింటిని. టేపురికార్డరను నొక సాధనము (అన్వేషణ యను జలన చిత్రమున జూపించినటువంటిది) నాదగ్గరుండుటచే, ఆ "రేడియో" నాటికను "రికార్డు"జేసుకొని, మరల మరల వినియానందించుచుంటిమి మా యింటిల్లపాదియును!

మొన్ననీమధ్యన "విశాలాంధ్ర" వారు "చంద్ర"యనునొక నార్టిస్ట్ వ్రాసిన (గణపతి తన బొగజుట్ట నుండి వెలువరించుచున్న బొగతో "గణపతి" యని వ్రాసినట్లు బ్రచురించిన ముఖజిత్రముతో) పునర్ముద్రించిన బుస్తకమునుగూడా గొంటిని. నా "యింటి గ్రంధాలయమున" బ్రస్తుతమా బుస్తకమున్నది.

నా దెలుగు బ్లాగ్మితృలకునోజిన్న గానుకనొసంగగోరి, నీక్రింది టపాను బ్రచురించుచున్నాను.

(తెలుగు బ్లాగ్ మితృలూ, బ్లాగ్ పోలీసులూ, పైన వ్రాసిన వాక్యాల్లోని "అచ్చులనీ, హల్లులనీ", "పరుషాల"నీ, "సరళాల"నీ వాటి "స్థానాలనీ" గమనించగోర్తాను. అరసున్నాలుండవలసిన చోట అవి వ్రాయడానికోపిక లేక వదిలేశాను. దయచేసి అవి వున్నట్టే భావించవలసినదిగా ప్రార్థన.)

"గణపతి" ప్రథమ భాగము, నాల్గవ ప్రకరణము, నుండి (నేను జదివిన, విన్న, యంశములుమాత్రమే, యథాతథముగా) వ్రాయుచున్నాను....నా బ్లాగు సహోదరులవధరింప బ్రార్థన.

....తరువాయి మరియొకసారి.

తెలుగు హాస్య సాహిత్యం

2011-05-05T09:55:00.000-07:00

ఇది చదివారా?

"వివాహ సంబంధములైన వేడుకలు విశేషముగా వర్ణింపదలచుకొనలేదు. అయినను, ముఖ్యమైన వొకటి రెండు గలవు. పప్పుభొట్లవారితో నన్నంభొట్లవారు వియ్యమందినప్పుడు వారి కుభయులకు ననాది బంధువులైన నేతివారు దయచేసి వారితో గలసి మెలసి వివాహమునకెంతో శోభదెచ్చిరి. నేతివారుగాక ముఖ్యముగ నన్నంభొట్ల వారికి బంధువులైన కందావారు, చెమ్మకాయలవారు, బీరకాయలవారు, చేమకూరవారు, వంకాయలవారు, మిరియాలవారు, దోసకాయలవారు దయచేసి, రేయింబవళ్లు తిరిగి, రెక్కలు ముక్కలగునట్లు పనిచేసి మెప్పువడసిరి. ఉప్పువారు మొదటినుండియు నచ్చటనేయుండిరి. కాని వారికన్నంభొట్లవారితో నంతయైకమత్యము లేదు. ఉప్పువారికిని మన పప్పువారికిని నతికినట్లన్నంభొట్లవారితో నతకదు. ఉప్పువారికిని బంధుమిత్రులకుగూడ నెక్కువ కలయిక యుండెను. గొల్లప్రోలు నుండి చల్లావారు మొదట నేకారణముచేతనో రాక కడపట విచ్చేసిరి. కడపట విచ్చేసిననను మొదటి నుండియు నన్నంభొట్లవారికాప్తులగుటచేత వారి సమాగమ మెంతో రసవంతముగ నుండెను"

యేకవచన ప్రయోగం

2011-04-30T10:16:00.000-07:00

తెలుగు వారికి నా విఙ్ఞప్తి

తెలుగువారికీ, ముఖ్యంగా తెలుగు బ్లాగరు సోదరులకీ, నేను సంస్కృత/తెలుగు వ్యాకరణాలూ, ఇంగ్లీషు గ్రామరూ బోధిస్తున్నాను అనుకోక, నా చెప్పు ముక్కలు తమ చెవిని వేసుకొని, ఆలోచించమని ప్రార్థన.

సంస్కృతంలోనైనా, తెలుగులోనైనా, నామవాచకాలు, సర్వనామాలూ వగైరాలు వున్నాయి. నామ వాచకమంటే, ఓ వ్యక్తి, వస్తువు లకు వ్యవహరింపబడే పేర్లు. సర్వనామాలంటే, ఆ నామవాచకాలని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పవలసిన అవసరం లేకుండా, ప్రత్యామ్నాయంగా వాడే పదాలు.

ఓ నామవాచకం యొక్క స్థితిని తెలియచెయ్యడానికి సంస్కృతంలో "శబ్దాలూ", తెలుగులో "విభక్తులూ" వున్నాయి. అదే ఇంగ్లీషులో ఆ స్థితి వాచకాలు కూడా భాషా భాగాల్లో ఒకటిగానే వున్నాయి.

వుదాహరణకి, సంస్కృతంలో "రామః = రామ నామం కల వ్యక్తి". అదే తెలుగులో, "డు, ము, వు, లు--ప్రథమా విభక్తి" చేరి, "రాముడు" అవుతుంది ఆ వ్యక్తి పేరు. (ఛీ! యేకవచనమేమిటీ? శ్రీ రాములవారు.....అనాలి అందామా? ఈనాడు వారిలాగ?)

రాముని (ద్వితీయ), చేత (తృతీయ), కొరకు (చతుర్థీ), వలన (పంచమీ), కి, యొక్క (షష్ఠి), యందు (సప్తమీ)--కాకుండా "వాణ్ని" పిలవాలంటే, "ఓ రామా!"; "ఓరి రామా"; "ఓయి రామా" అనీ, అదే సీతనైతే, "ఓసి సీతా" అనే పిలవాలి--మన తెలుగు వ్యాకరణం ప్రకారం!

అంతేగాని, "రాములూ" వగైరా బహువచన ప్రయోగం యెందుకు?

అదే ఇంగ్లీషులో అయితే, 'ప్రిపొజిషన్స్' అని భాషాభాగాల్లోనే చేర్చుకొన్నారు వాళ్లు. "బై రామా", "ఫర్ రామా" ఇలాగ.

గత కొన్నేళ్లుగా, ప్రైవేటు కళాశాలలవాళ్లు "స్కోరింగు" సబ్జెక్ట్ గా సంస్కృతం తీసుకోమని ప్రోత్సహిస్తున్నారట. మరి ఆ విద్యార్థులు ఆ "శబ్దాలనీ" వాటినీ సరిగ్గా వుచ్చరించగలుగుతున్నారో, వ్రాయగలుగుతున్నారో లేదోదానీ, మార్కులు మాత్రం వచ్చేస్తున్నాయట. అదే తెలుగులో 40 వేలమందికి పైగా "సున్నాలు" తెచ్చుకొన్నారట! రావూ మరి?! సంస్కృతం "రాని" మేష్టర్ల కన్నా, తెలుగు "రాని" మేష్టర్ల సంఖ్య యెక్కువ!

మరి సర్వనామాలు, తెలుగులో, "అతడు, అమె, అది, ఆ" అనేవి. ఇంగ్లీషులో, "హి, షి, ఇట్, దె" అనేవి.

తెలుగులో గ్రాంథికంలో అతడు, ఆమె అనేవి వాడినా, వ్యావహారిక భాషలో, వాటికి ప్రత్యామ్నాయంగా, వాడు,అది వారు/వాళ్లు అనే ప్రయోగాలు వచ్చేశాయి.

తెలుగు సాహిత్యం లో కూడా, భగవంతుణ్ని అయినా, వాడు, వీడు అనే అంటారు. "కలడు, కలండనెడి 'వాడు' కలడో, లేడో!" అనీ, "బ్రోచేవారెవరు 'రా'..." అని!

ఇంగ్లీషులో కూడా, వుదాహరణకి, "జీసస్ ఈస్ ది సన్ ఆఫ్ గాడ్. హి (వాడు/అతడు) శాక్రిఫైస్డ్ హిస్ లైఫ్ ఆన్ ది క్రాస్" అంటారు కదా?

"మహాత్మా గాంధీ సత్యాగ్రహాన్నే ఆయుధం చేసుకొన్నాడు. మన దేశానికి స్వాతంత్ర్యం తెచ్చాడు".....అంటారు గానీ, "మహారాజశ్రీ మహాత్ములవారు గాంధీగారు"....చేసుకొన్నా"రు"....తెచ్చా"రు" అంటారా?

ఇక, వా 'రు'; తమ'రు' లాంటి ప్రయోగాలు మన బానిసతనానికి చిహ్నంగా భాషలోకి ప్రవేశపెట్టబడ్డవి. అప్పటి దేశపాలకులని, అప్పటి బానిస వ్యక్తులు అనవసరంగా కీర్తిస్తూ వాడిన పదాలవి. "సర్" ని "అయ్యా"/"ఆర్యా" అనీ;(మ్‌లేఛ్ఛుడు ఆర్యుడు యెలా అవుతాడు?) "నువ్వు" (ఇంగ్లీషులో యు) ని మీ'రు' అనీ, మళ్లీ ఆ మీరు ని తమ 'రు' అనీ; "ఘనతవహించిన"; "మహాఘనతవహించిన"; "శాయంగల విన్నపములు"; "దయయుంచి" (ప్లీజ్); "కరుణతో" (కైండ్లీ); "దఖలు"/"దాఖిలు"/"దాఖలు" చేస్తున్నాను (సబ్మిట్); (హిందీలో దాఖిల్ కర్నా అంటే విన్నపం చేస్తున్నాను, లేదా, మీ దృష్టికి తెస్తున్నాను/సమర్పిస్తున్నాను అని).

ఇవన్నీ అవసరమా?

{ఇప్పటి ఆఫీసుల్లో కూడా, ఇంగ్లీషులో యేదైనా వ్రాస్తే, దాంట్లో యెన్ని 'రిక్వెస్టులూ', 'ప్లీజ్ లూ', 'కైండ్లీలూ', 'సబ్మిట్ లూ' వున్నాయో చూసుకొని, పైన 'రెస్పెక్టెడ్' వుందా లేదా చూసుకొని, చివర థాంకింగ్ యూ తరవాత "సర్" వుందా లేదా చూసుకొని, అవన్నీ లేకపోతే, "వీడు వొట్టి (స్వంత చిరునామా లేనివాళ్లని--కేరాఫ్ గాళ్లనీ 'అనామకం గాడు (నస్మరంతి)' అనే అనుకుంటా బాపూ-రమణలు అన్నది) ఇన్ సబార్డినేట్ గాడు" అని ముద్రవేసేస్తారు!}

చెప్పొచ్చేదేమిటంటే, మనం ఇంగ్లీషు వాళ్లమూ కాదు, భారతీయులమూ కాదు, తెలుగు వాళ్లమూ కాదు--ఓ ప్రత్యేక జాతి!

ఈ దౌర్భాగ్యాలు మనని వదిలేదెప్పుడో??!!

తెలుగు సినీ.....-4

2011-04-26T09:32:00.000-07:00

......శంకరాభరణం

ఇంక, చిత్ర విజయానికి దోహదం చేసిన సంగీతం (మహదేవన్), సాహిత్యం (వేటూరి) ల గురించి కొంచెం.

మహదేవన్, మనం యే మాటలు వ్రాసేసినా, వాటికి ట్యూను కట్టెయ్యగలడు. గమనించవలసిందేమిటంటే, రాజేశ్వరరావు, పెండ్యాల మొ. వారు కట్టిన పాటల్లో, పల్లవీ, చరణాలూ వుండేవి. కానీ, చరణాలు అన్నీ ఒకే వరసలో వుండేవి! మహదేవన్ మాత్రం, మాటల్ని ఇష్టం వచ్చిన వరసల్లో, వాయించేస్తాడు....ఓ వరస క్రమం లేకుండా!

వేటూరివారు--సహజకవి! అలతి అలతి పదాలతో.......అని ఇంతకు ముందే వ్రాశాను. "తొలిసంజ వేళలో, తొలిపొద్దు పొడుపులో, వినిపించే రాగం భూపాలం.....కనిపించే వర్ణం సింధూరం" (రచయిత దా. నా. రా.) పాటని ఘోస్టుగా ఈయనే వ్రాశాడు అని చెవులు కొరుక్కొంటారు సినీ పండితులు.

ఈ సినిమాకోసం చక్కటి పాటలు వ్రాశాడు.

మొదటిగా, "ఓం! ఓం! ఓం! ఓంకారనాదానుసంథానమౌ రాగమే...శంకరాభరణమూ...." బాగుంది. శంకరాభరణ రాగం ఓంకారనాదానికి అనుసంధానమట.

"శంకర గళ నిగళము" అంటే శంకరుడి గళాన్ని (కంఠాన్ని) పట్టుకొని, వ్రేళ్లాడేది--పాము! సరే.

"శ్రీహరి పదకమలమూ...." ఇదేమిటీ? శ్రీహరి పాదాలదగ్గర కమలం లా వుండేది....అనా? అంటే, ఆది శేషుడు అని కాబోలు కవి హృదయం!

"రాగ రత్న మాలికా తరళము...." అంటే, రాగాలు అనే రత్నాలు అన్నీ మాలికగా కూర్చితే, ఆ దండ 'తేలుతూ' వుండే రాగం--శంకరాభరణం అని. బాగుంది కదూ!

"శారద వీణా రాగ చంద్రికా...పులకిత శారద రాత్రము, నారద, నీరద, మహతీనినాద, గమకిత శ్రావణ మేఘము!"

అహో! యెంత గంభీరం! సరస్వతి వీణలోపలికే రాగ చంద్రికలతో పులకితమైన శరద్రాత్రి (లో), నారదుడి మహతి నాదం చేస్తుంటే, నీరదమైన శ్రావణమేఘము గమిస్తూందట....(పాములా!).

"రసికులకనురాగమై, రసగంగలో తానమై, పల్లవించు--సామ వేద మంత్రము--శంకరాభరణమూ"!

అంటే??!! యేమో. పాములకీ, శంకరాభరణ రాగానికీ, ఈ మాటలకి యెలా సమన్వయం కుదురుతుందో అర్థం కాలేదు--ఒక్క సామవేద మంత్రము పల్లవిస్తుంది అని తప్ప.

ఇలా ప్రతీ పాటనీ అర్థ తాత్పర్యాలు గ్రహించడానికి ప్రయత్నిస్తే......ప్చ్! వుపయోగమేమిటి!

కానీ, ఒక విషయం. సందర్భం వివరించి, దానికి తగ్గ పాట వ్రాయమంటే, పాపం చాలా కష్టపడి అలాగే వ్రాశాడు. వాటిని సినిమాలో వాడుకోవడమే.....ఇష్టం వచ్చినట్టు చేశాడు దర్శక యెడిటర్.

సినిమా యెత్తుగడలో భాగంగా, శం. శా. "క్యారెక్టర్ ఎస్టాబ్లిష్మెంట్" కోసం, ఆయన ప్రఖ్యాతినీ, ఆయన వైదుష్యాన్నీ, ఆయనకి ఆ రాగమంటే వుండే ఇష్టాన్నీ, జనం నీరజనాలు పట్టడాన్నీ చూపించవలసిన "టైటిల్ సాంగ్" ని, జమీందారు కుర్చీలాగడానికీ, మం. భా. ని రేప్ చెయ్యడానికీ....ఇలా వుపయోగించుకోవడం యేమి బాగుంది?

"దొరకునా ఇటువంటిసేవ...." పాట, తులసి ఆయనకి శుశ్రూష చేస్తూ, సంగీతం నేర్చుకొనే సందర్భంలో వ్రాసినది. అది క్లైమాక్స్ పాట అయి కూచుంది.

"రాగం, తానం, పల్లవీ.....కడతేరమన్నవి" అనే పాట క్లైమాక్స్ కోసం వ్రాసినది. మధ్యలో ఇంకో కచేరీలో దూరింది.

క్యామెడీకోసం, కొత్త కొత్త రాగాలు కనిపెట్టాను, కట్టాను అని పట్టాభి చేత చెప్పించి, వెరయిటీగా "బ్రోచేవారెవరురా..." కీర్తనని పాడించి, (ఇలా చెయ్యకూడదు అని చెప్పడానికి అలా చెయ్యడమే చూపిస్తూ!), సంగీతోధ్ధరణ కోసం, దాన్ని మళ్లీ శం. శా. చేత పాడిస్తూ, తులసి నేర్చుకున్నట్టు చూపించవలసి వచ్చింది!

"సామజవర...."ని మధ్యలో చరణాలు చొప్పించి, రొమాన్సు కోసం చూపించడం జరిగింది.

ఆయన "ఫ్రస్ట్రేషన్"తో "శంకరా, నాదశరీరా" అంటూ వర్షంలో చిందులు వెయ్యడం కోసం వుపయోగించబడింది ఆ పాట.

యెంత సమర్థంగా వినియోగించుకున్నాడో చూడండి పాటలన్నిటినీ!

నిజానికి మొదటిసారి చూసినప్పుడు యెవరికీ అర్థంకాదు ఈ సినిమా. అందుకే మొదటివారం కలెక్షన్లు నిల్లు. తరవాత పాటలు హిట్ అవడంతో, (మొదట్లో పాటలు రేడియోలో విన్నవాళ్లు అవి మంగళంపల్లి వారు పాడారనుకున్నారు చాలా మంది. అంత గొప్పగా పాడాడు బాలు అని చెప్పడమే నా వుద్దేశ్యం.) క్యామెడీ, రొమాన్సూ, కీర్తనలూ, సంగీతోధ్ధరణ డైలాగులూ, సందర్భాలూ బాగా పండడంతో, అక్కడనించీ రజతోత్సవం దాకా వెళ్లిపోయింది ఈ సినిమా.

దానికి ముఖ్య కారణం--హీరో శంకర శాస్త్రే. మూస కథలతోటీ, మొహం మొత్తిన హీరోలతోటీ, సినిమాలు వస్తున్న రోజుల్లో, ఆయనని హీరోగా పెట్టి సినిమా తియ్యడం ఓ సాహసమే. అదే నచ్చింది జనాలకి.

తరవాత, మహదేవన్ సంగీత నిర్వహణ. విమర్శకులకి బాగా నచ్చిన వేటూరి వారి సాహిత్యం. వెరైటీ హీరోయిన్ మంజు భార్గవి. చంద్రమోహన్, అల్లు, సాక్షి ఇలా కొంతమంది తప్ప అందరూ కొత్త నటీ నటులే కావడం. (వాళ్ల స్థానంలో కూడా కొత్తవాళ్లని పెడితే ఇంకా బాగుండేది అని నా అభిప్రాయం.) తులసి అబ్బాయి వేషం బాగా కుదరడం.

ఇలా అన్నీ కలిసొచ్చాయి.

.........తరువాయి ఇంకోసారి.

తెలుగు సినీ.....-3

2011-04-23T08:30:00.000-07:00

......శంకరాభరణం

ఇంతాచేస్తే, రషెస్ చూస్తే,సినిమా అరగంటకూడా రాలేదు.

ముఖ్యమైన క్యారెక్టర్లు--శం. శం. శా., మం. భా., వాళ్లమ్మా, జమీందారూ, కొంతమంది కచేరీ నిర్వాహకులూ (జూనియర్ ఆర్టిస్టులు), శం. శా. కూతురూ (ఓ చిన్న పిల్ల--తరవాత రాజ్యలక్ష్మి అవుతుంది), అబ్బాయి (తులసి)--అంతే!

మరి బాగా ఆడాలంటే, సగటు సినిమాకి అవసరమైన "క్యామెడీ" యేదీ? "రొమాన్సు" యేదీ? కళాఖండం అనిపించుకోవాలంటే, "సపోర్టు" యేదీ? (ఇంకోగంట సినిమా తియ్యొచ్చుకదా? ఇవన్నీ కూడా కలిపేస్తే పోలా!) అనుకొన్నాడు.

అప్పుడొచ్చాడు--యెవరూ? ఆయన చిన్నప్పటి స్నేహితుడినంటూ అల్లు రామలింగయ్య. కొన్ని లింకులు కుదిరాయి--'తమిళ తంబిలకీ, కన్నడ సహోదరులకీ మాటిచ్చేశాను--కచేరీ జరిపించాల్సిందే, తరవాత నీ యిష్టం;' అంటూనూ, 'అమ్మయిని అన్నవరం పంపిస్తున్నావు. అంతే;' అంటూనూ, 'పెళ్లి చూపులకి వాళ్లొస్తారు, తరవాత నీ యిష్టం'--అంటూ. (అది క్యామెడీ). (అప్పటికి శం. శా. భార్యని కూడా చూపించినట్టు గుర్తు. ఆవిడ యెప్పుడు యెలా పోయిందో తెలీదు).

మరి రొమాన్సెక్కడా? ఆయన కూతురు పెద్దదయి, రాజ్యలక్ష్మిగా అవతరించి, చంద్రమోహన్, నిర్మలా, చెంబుసీన్లూ, "సామజవరగమనా" పాటా! "ఆ వృషభం...." అంటూ మళ్లీ క్యామెడీ! చీల్చి చెండాడాడు ఆయన క్యారెక్టరు ప్రకారం సోమయాజులు.

మరి "కళాఖండం" యెలా? ఆయన ఇంటి ముందు ఓ మేడపై కొందరు హిప్పీలూ, అర్థరాత్రి శోకాలూ, మళ్లీ ప్రొద్దున్నే తులసి వచ్చేటప్పటికి పాటలూ, దానికి వాడి డ్యాన్సూ, సోముగారు వాడిని చెంపదెబ్బ కొట్టడం, మళ్లీ అర్థరాత్రి వాళ్ల రూముకి వెళ్లి, "రా రా రి రీ.....రిబ రిబ రిబ (ఇంకో మూడు సార్లు), రా రా రా రి రి రీ రీ......ఓయ్! అని పాడేసి, ఓ చిన్న లెక్చరు దంచేసి, వచ్చెయ్యడం!

తన కూతుర్ని మండుటెండలో గోదావరిలో పీకలోతువరకూ ములగబెట్టి, చలికి వణుకుతున్నట్టూ, తెల్లవారుఝామున అలాగే చలిలో సంగీత సాధన చెయ్యాలి అన్నట్టూ ఓ సీను! (ఇది సామజవరగమనా కి పునాది!)

"సామజ..." తరవాత కూతుర్ని "శారదా..." అంటూ తిట్టెయ్యడం, మహాకవి కాళిదాసు లెవెల్లో, చంద్రమోహన్ "మాణిక్యవీణాం....." పాడడం, ఆయన వాణ్ణి అల్లుడుగా వొప్పుకొని పెళ్లికి అంగీకరించడం....కొసమెరుపు! (అదంతా క్యామెడినే! కాకుండా ఇంకా అనేక "రసాలు" కూడా చూశారు 'సగటు' విమర్శకులు!)

సరే. క్లైమాక్స్ ముందే తీసేశాడుకదా. దానికి తగ్గ డైలాగులు...."ఆ దాత యెవరో....శిరసువంచి...." వగైరాలు. వారసుడిగా తులసిని ప్రకటిస్తూ, తన గండపెండేరం వాడికి తొడిగి, తనువు చాలించడం, ఆయన పాదాలపై వ్రాలి, మం. భా. కూడా చనిపోవడం.....! శహభ్భాష్!

ఇంకేం! కళాఖండమంటే ఇదీ!

.........తరువాయి ఇంకోసారి.

తెలుగు సినీ.....-2

2011-04-21T10:52:00.000-07:00

......కళాఖండాలు--శంకరాభరణం

అసలు ఈయన (కే. విశ్వనాథ్) తో వచ్చిన గొడవేమిటంటే, తియ్యదలుచుకున్న సినిమాకి "స్క్రీన్ ప్లే" అంటూ వుండదు. వుంటే గింటే ఆయన బుర్రలోనే వుంటుంది. సినిమాకి ముఖ్యం అనుకున్న సీన్లు, క్యారెక్టర్లకోసం తనచుట్టూ తిరిగేవాళ్లనీ, హీరో హీరోయిన్లనీ పిలిచి గబగబా తీసేసి, వాటిని అతికేస్తాడు. తరవాత రషెస్ చూసి, అందులో బాగా ఆడడానికీ, కళాఖండం అని పేరు రావడానికీ యేమేమి లోపించాయో చూసి, మళ్లీ అవన్నీ రీళ్లు చుట్టేసి, ఆముక్కల్ని మళ్లీ సినిమాలో అతికించేస్తాడు. (నిజంగా అదొక కళ లెండి.)

ఈయనకీ, తెలుగు చిత్ర సీమకీ బాగా పేరు తెచ్చిన, ఇప్పటికీ "తరతరాల సాంప్రదాయాలని మరిచిపోకూడదు" అని చెప్పడానికి ప్రతీ వొక్కరూ వుపయోగించే "శంకరాభరణం" సినిమానే తీసుకోండి.

(అది ఓ కన్నడ సంగీత విద్వాంసుడి కథ అని కొందరంటారు.)

శంకర శాస్త్రి ఓ గొప్ప సంగీత విద్వాంసుడు. ఆయనకి ప్రాణమైన రాగం శంకరాభరణం. ఆయన రాజమండ్రి గోదావరిలో, పుష్కరాల రేవులో మండుటెండలో స్నానం చేస్తూ, రాగాలు పాడుకొంటుంటే, ఓ బోగం పిల్ల (మంజు భార్గవి) ఆ లంకల్లో నాట్యం చేసేస్తూ వుంటుంది.

ఈయనకి యెంత గోరోజనమంటే, ఓ సారి కచేరీ జరుగుతూ వుండగా, ఓ జమీందారు మంజుభార్గవీ వాళ్లమ్మతో మాట్లాడడానికి కుర్చీ లాక్కుని కూర్చుంటే, ఆ శబ్దాన్ని విని, కచేరీ ఆపేసి, వెళ్లిపోతాడు. (ఇలాంటి లక్షణాలవల్లనే ఆయనకి తరవాత కచేరీలు రాలేదు అని అర్థం రావడంలేదూ?)

సరే. మం. భా. ఓ రోజున ఆయన "శంకరాభరణమూ....." పాటని ఆస్వాదిస్తుండగా, (మధ్య మధ్యలో తానుకూడా పాడుకొంటూ, 'ఆహా...' అని పరవశిస్తూ వుంటే) ఆ జమీందారు వచ్చి, ఆవిడని "రేప్" చేసేసి వెళ్లిపోతాడు. (అక్కడ గ్రద్దా, పామూ బొమ్మ వ్రేళ్లాడం, రికార్డు అయిపోయాక కిర్రూ కిర్రూ అంటూ శబ్దం--ఇవీ సింబాలిజాలు.)

తరవాత ఆయన కన్నడదేశంలో కచేరీ చెయ్యడానికి ఫస్ట్ క్లాస్ లో ప్రయాణిస్తూంటే, మం. భా. వచ్చి ఆయన పెట్టిలో యెక్కేస్తుంది. చాలా దర్పంగా బెంగుళూరులోనే అనుకుంటా, ఆయన దిగుతాడు. దండలతో స్వాగతం చెప్పడానికి వస్తారు--కచేరీ నిర్వాహకులు. కొంచెం గేప్ లో వెనకాలే మం. భా. దిగుతుంది. అక్కడ బ్యాక్ గ్రవుండ్ మ్యూజిక్ సాధారణంగా యెవరూ గమనించి వుండరు--'యెంతవారలైనా, కాంతదాసులే!'--అంటూ! (అంటే దానర్థం? ఆయనకి కచేరీలు రాకుండా ఆగిపోవడానికి ఇదీ ఓ కారణమా?). నిర్వాహకులు ఈసడించుకొని, వెళ్లిపోతారు. ఆవిడని వాళ్లమ్మ తీసుకెళ్లిపోతుంది--యాగీ చేసి మరీ.

ఇంక అక్కడనించీ ఆయన ఇంట్లోనే వుండిపోయాడు అనుకోవాలి మనం. ఆయన కూతురు మడిగా నీళ్లు తెస్తూ, బిందె మొయ్యలేక కాలుజారి పడిపోతే, "నీకు వంట రాదా?" అని మం. భా. ని అడిగి, వండించుకు తింటాడు. (మళ్లీ ఆవిడ ఆయన యింటికి యెలా వచ్చిందో?) కులాలు మనుష్యులు యేర్పరచుకున్నవే, మన మనసుల్లోనే వుంటాయి అనో యేదో ఓ సందేశం అక్కడ.

తరవాత ఆమె మళ్లీ వేరే వూళ్లో ఓ పిల్లవాణ్ని (తులసి) కంటుంది. వాణ్ని మళ్లీ శంకర శాస్త్రి దగ్గరకి వెళ్లి, సంగీతం నేర్చుకోమంటుంది. (ఆ పిల్లవాడి తండ్రి జమీందారా? కాదు. శంకర శాస్త్రే అని నిర్ధారించడానికే ఆయన వారసుడిగా వాణ్ని క్లైమాక్స్ లో చూపించడం.)

సరే. ఆ కుర్రవాడు ఆయన సేవ చేసుకొంటూ, మళ్లీ ఓ విద్వాంసుడు అయిపోతాడు. క్లైమాక్స్ అందరికీ తెలిసిందే!

స్థూలంగా ఇదీ కథ. (నేను ఆ సినిమా రిలీజు అయినప్పుడు రెండో రోజునే భీమవరం వెంకట్రామా థియేటర్లో చూశాను. తరవాతోసారి 1990 ల్లో, వీసీపీలో చూశాను. అంతే. గుర్తున్నంతవరకూ వ్రాశాను. యేవైనా తప్పులు వ్రాస్తే, పూజ్య పాఠకులు నా దృష్టికి తీసుకు రండి.)

.........తరువాయి ఇంకోసారి.

తెలుగు సినీ.....

2011-04-15T09:56:00.000-07:00

......కళాఖండాలు

(నా "సహజకవి" టపామీద యెవరో తనకి 'అనుమానాలు' వచ్చాయి అనీ, వాటిని 'నివృత్తి' చెయ్యాల్సిన బాధ్యత నాదే అనీ వ్రాశారు. అందుకే ఈ టపా. 'కాలింగ్ ఏ స్పేడ్ ఏ స్పేడ్' తప్ప నాకు యెవరినీ కించపరిచే వుద్దేశ్యం లేదు అని గమనించండి.)

"కళా తపస్వి" కాశీనాథుని విశ్వనాథ్. నిజంగా కళలలో ఓ తపస్సు చేశాడు. ఆయనంటే నాకు చాలా గౌరవం. తెలుగు సినిమాకి ఓ విలక్షణమైన ముద్ర తీసుకొచ్చాడు. (నర్తనశాల లాంటి సినిమాలకి అంతర్జాతీయ పురస్కారాలు వచ్చాక, అలాంటివి సాధించింది ఈయనే.)

అలా అని, గొర్రెలమందలో ఒకడిగా (క్షమించండి......ప్రేక్షక దేవుళ్లెవరినీ కించపరచడం లేదు.) 'ఓహో అంటే ఓహో' అనడం నాకు చేతకాదు.

ఆయన సినీరంగంలో మొదటిగా చేపట్టింది "ఎడిటర్" ('కూర్పు' అనేవారు) పని. తరవాత "ఆత్మ గౌరవం" తో దర్శకుడి బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆ రోజుల్లో, వొకే వొక ప్రసిధ్ధ సినీ పత్రిక 'విజయ చిత్ర' లో, ఆయన గురించి అనేక వ్యాసాలు వచ్చేవి......ఎడిటర్ దర్శకుడిగా మారడంతో 'సౌలభ్యం' యేమిటో, యెంతో, దానివల్ల సినిమా యెలా విజయవంతం అవుతుందో.......ఇలా.

నిజంగా ఆ సినిమా "హిట్" అయ్యింది. (అది బెంగాలీ కథో యేదో గుర్తులేదు). అక్కడినించే ఆయన పయనం ప్రారంభం అయ్యింది "దర్శకుడి"గా. అదే (ఎడిటర్ డైరెక్టరుగా మారడం) అనే ఆయన బలం, బలహీనతగా రూపొందింది.

తరవాత ఆయన దర్శకుడిగా తీసిన సినిమాలలో మొదటి "సూపర్ హిట్" సిరిసిరిమువ్వ.

దానికోసం వ్రాయించిన పాటల్లో, "ఆది నుంచి ఆకాశం మూగదీ" అనే చరణం, తరవాత ఇంకో సినిమాలో వుపయోగించుకున్నాడు.....సందర్భ రహితంగా. (వీటికి ఋజువులూ, సాక్ష్యాలూ అడగద్దు. వీలైతే ఆయన్నే అడగండి.)

.........తరువాయి ఇంకోసారి.

సినీ సాహిత్యం

2011-04-12T09:24:00.000-07:00

మన 'సు' కవి ఆత్రేయ

ఆయనెప్పుడూ "పాటకచేరీ" చెయ్యలేదు. వ్రాసి శ్రోతల్నీ, వ్రాయక నిర్మాతల్నీ "యేడిపించాడంతే"! దటీజ్ మా గురుతుల్యుడు "ఆత్రేయ".

నిజంగా కోడూరి కౌసల్యాదేవి వ్రాసిన ఆ నవల్లో "కళ్యాణ్" కి అంత సీను లేకపోయినా, "లత" అత్మాభిమానంతో అతన్ని వేధించినా, వాళ్లని నిజంగా జీవింపచేసినవాడు ఆత్రేయ.

ఈ పాటని యెంతబాగా వ్రాశాడో చూడండి.

"యెవరో రావాలి! నీ హృదయం కదిలించాలి. నీ తీగలు సవరించాలి. నీలో రాగం పలికించాలి." (కళ్యాణ్ స్థితిని యెంతబాగా చెప్పాడో చూడండి!)

"రాచ నగరున వెలసినావు, రస పిపాసకు నోచినావు, శక్తి మరచీ, రక్తి విడచీ, మత్తు యేదో మరగినావు! మరచిపోదగునా?"

"మూలదాగి, ధూళిమూగి, మూగవోయిన మథురవీణా, మరచిపోయిన మమతలాగ, మమతలుడిగిన మనిషిలాగా, మాసిపోతగునా?"

"యెన్నిపదములు పలికినావో! యెన్ని కృతులని నేర్చినావో! కొనగోటమీటినచాలు. నీలో కోటి స్వరములు పలుకునే!"

యెవరో..............రావాలి!

పాట అయిపోయిన వెంటనే యే యెన్నార్ ఎక్స్ ప్రెషన్...."యెవరో రావాలి! ప్చ్! యెవరో????.....!"

అదీ పాటంటే. సాహిత్యమంటే. సన్నివేశానికీ, పాత్రలకీ తగ్గ సినీ గీతం అంటే!

(నాలోని "కవి" విజృంభించి, చరణాల్లో అనేక 'పాఠ్యాంతరాలని ' ప్రవేశపెట్టదలిచినా, గురువుగారు వ్రాసిన సాహిత్యాన్ని యథాతథంగా వ్రాయడానికి ప్రయత్నించాను. ఇంకా యేమైనా తప్పులుంటే క్షంతవ్యుణ్ణి.)

సినీసాహిత్యం

2011-04-04T00:02:00.000-07:00

సి నా రె

కవులమధ్య కూడా 'స్పర్థలూ', 'మనస్పర్థలూ' వుండేవి, వుంటాయి. (స్పర్థ అంటే పోటీ అని బాలసుబ్బు చెప్పాడు).

శ్రీ శ్రీ తన సిప్రాలి లో "సినారె! భళారె!" అన్నాడొకచోట.

సినారె గొప్పకవే. సినీసాహితీకారుడు కూడా. గొప్ప గొప్ప పాటలు వ్రాశాడు, 'హిట్' చేశాడు.

మొన్నీమధ్య, స్వాతి ముత్యం సినిమాలో తాను వ్రాసిన "సువ్వీ సువ్వీ....సువ్వాలమ్మా...." గురించి తన అమూల్య అనుభూతులని మనతో పంచుకున్నాడు. (నిజంగా అవి ఆయనే వ్రాశాడో, పత్రికలవాళ్లు నాలాంటివాడి చేత వ్రాయించి, ప్రచురిస్తున్నారో తెలియదు!)

ఆయన మాటల్లోనే.....ఈ గీతానికి ప్రేరణ తాను అంతకు ముందు జీవితచక్రం సినిమాలో వ్రాసిన "సువ్వీ సువ్వీ" అనే పాట. పల్లవి సిధ్ధమౌతుంటే, 'కళాతపస్వి' ఆ పాటలో హీరోయిన్ కీ, హీరోకీ, రామాయణానికీ లింకు పెట్టమంటే, "సీతాలమ్మా" అని వ్రాసెయ్యగానే, పల్లవి పూర్తయ్యిందట!

చెన్నై నుంచి హైదరాబాదో, హైదరాబాదు నుంచి చెన్నై ఫ్లైట్లో వెళుతూనో, ఓ సినిమాకి కావలసిన డజను పాటల్నీ అలవోకగా వ్రాసిపారేసే సినారె కి ఇదేమీ బ్రహ్మవిద్యేమీ కాదు కదా!

అంతవరకూ బాగానే వుంది. తరవాత, "అండా దండా వుండాలని, కోదండా రాముని నమ్ముకుంటే, గుండేలేని 'మనిషల్లే' నిను కొండా కోనల వదిలేశాడా?" తో వచ్చింది అసలు చిక్కు. దానికి ఆయన సమర్థన--రాముడు సీతని వదిలినట్టే, హీరోయిన్ వాళ్లాయన ఆవిణ్ణి వదిలేశాడు. హీరోయేమో, 'చూస్తున్నాడూ పైవాడు' అని రాబోయే కథని చెప్పేస్తాడు--ఇలా యేదో! అందులోనే అరణ్యవాసం వగైరాల ప్రస్థావన! (అసలు ఆ సినిమాలో హీరోయిన్ 'వృత్తి' యేమిటో యెవరైనా "ఠక్కున" చెప్పగలరా? అది కూడా ఆయన చెపితేనే నాకు తెలిసింది.)

అసలు "కోదండరాముడు" యెప్పుడయ్యాడు? రామరావణ యుధ్ధంలో కదా? సీతమ్మని వదిలేసింది, రావణవథ జరిగి, సీతను తెచ్చుకొని, పట్టాభిషేకం అయ్యి, తరవాతెప్పుడో వుత్తర రామచరిత్రలో కదా?

రాముడు 'మర్యాదాపురుషోత్తముడు' అనీ, దేవుడుకాదు, మనిషి కాబట్టే, అలా ప్రవర్తించాడనీ పండితులు చెపుతూంటారు. కానీ ఈయన (ఆయన దేవుడు అయినా, గుండేలేని) 'మనిషల్లే' ప్రవర్తించాడు అంటాడా?

అంత బాధెందుకు? ప్రాసకోసం పాట్లు పడ్డాను. యేదో వ్రాశాను, హిట్టయ్యింది! జనాలకి నచ్చింది! అంటే గొడవొదిలిపోనుకదా? ఈ సమర్థనలెందుకు?

పెద్దలు యేమి చేసినా చెల్లుతుంది మరి.

సాహితీ సేవ

2011-01-22T09:30:00.000-08:00

నేఁజేసిన ఓ మంచి పని

సాహితీ సేవ అంటే, మనం యేవో సాహిత్యం వ్రాసెయ్యడం, చదివెయ్యడమే కాదు--సాహితీ సేవ చేస్తున్నవాళ్లకి కాస్త ప్రోత్సాహం ఇవ్వడం కూడా.

మూడేళ్ల క్రితం నేను "ఆన్ లైన్" పత్రికల గురించి వెదికితే, "కౌముది" కనిపించింది. అప్పటినించీ ప్రతీ నెలా క్రమం తప్పక "చూస్తున్నాను", అందులో కొన్ని చదువుతున్నాను.

మొన్నీ మధ్య, కొమ్మూరి సాంబశివరావు గారి (మా చిన్నప్పుడెప్పుడో చదివిన) '888' నవలని పూర్తిగా చదివాను.

ఈ మధ్య, హారం లో టపాలు చదివి, వాటి మీద నచ్చో, నచ్చకో వ్యాఖ్యానిస్తే, చేదు అనుభవాలు యెదురయ్యాయి. నచ్చి, ఆ మాట వ్రాసినా, అదేదో బూతులు తిట్టినట్టు భావించి, ఒంటికాలిమీద నా మీదకొచ్చిన వాళ్లని చూశాను.

ఆ సందర్భంగానే, మొన్న జనవరి 1న తీర్మానం చేసుకొని, ప్రకటించాను--ఇక యెవరి టపాలమీదా వ్యాఖ్యలు వ్రాయనని. (ఫణిబాబుగారొక్కరూ అలా కుదరదు అన్నారు అందుకే అయన టపాల మీద మాత్రం వ్యాఖ్యానిస్తున్నాను. మిగిలినవాటి మీద మానేశాను--ఇంక ఆపుకోలేకపోతే తప్ప.)

కాలక్షేపం కోసం, ఈనెల (జనవరి, 2011) కౌముదిని తిరగేస్తుంటే--ఆశ్చర్యం! అనేక కొత్త ధారావాహికలు మొదలయ్యాయి! దాంతోపాటు, అనేక వైవిధ్యమున్న కథలు, శీర్షికలు, (హాస్యం, కార్టూన్లు వగైరా కాకుండా) అనేక వ్యాసాలూ--ఓహ్! సాహిత్య విందు!

కాకతాళీయంగా ఇవన్నీ చూడకపోయి వుంటే, యెంత పోగొట్టుకొనేవాణ్ణి! వచ్చే సంచికలో యేమి వుంటాయో కాస్త ముందుగానే మనకి తెలిసే యేర్పాట్లు కౌముది వారు చేస్తే యెంత బాగుండునో కదా!

అమ్మాయి "కిరణ్ ప్రభ" కి ప్రత్యేక అభివందనాలు. కీపిటప్!

పాపం ఆవిడెవరో....

2010-12-04T08:27:00.000-08:00

.......యెందుకో?

క. ననునెవ్వతిగాజూచితి
   వనియంతర్భాష్పయగుచు నవనత ముఖియై
   ఘనతర గద్గదికా ని
   స్వనమున మఱిమాటలాడ శక్యముగామిన్.

ఉ. ఈసున బుట్టి డెందమున హెచ్చినశోకదవానలంబు చే
   గాసిలి యేడ్చె బ్రాణవిభుకట్టెదుటన్లలితాంగి పంకజ
   శ్రీసఖమైన మోముపయి జేల చెఱంగిడి బాలపల్లవ
   గ్రాసకషాయకంఠ కలకంఠ వధూకలకాకలీ ధ్వనిన్.

   అర్థ సందర్భాలూ, తాత్పర్యం యెవరైనా చెపుతారా?

తల్లులు

2010-09-25T00:43:00.000-07:00

పాకీవాళ్లు

'పాకీపిల్ల 'వటంచు నిన్ను నిరసింపజూతురమ్మా స్వయం
పాకస్వాములు కొంతమంది, ఇది యే పాపంబో! మూన్నాళ్లలో
నే కన్నులు తలకెక్కి వెన్‌క గనరీ నిర్భాగ్య దామోదరుల్
పాకీదేగద మాకు మా జనని బాల్యమ్మందు సంజీవనీ!

వృత్తి ధర్మం గా పారిశుధ్య పని చేశేవాళ్లని 'పాకీ వాళ్లు ' అని ఈసడించుకుంటే, ప్రతీవాడి తల్లీ పాకీదే కదా? అని ప్రశ్నించాడు కవి "కరుణశ్రీ" జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి!

మా చిన్నప్పుడు స్కూల్లో, ప్రక్కవాడిని నువ్వు చిన్నప్పుడు పాకేవాడివా? దేకేవాడివా? అనడిగి, పాకేవాణ్ని అని వాడు సమాధానం చెప్పగానే--యేయ్! వీడు పాకీవాడట! అని వెక్కిరించేవాళ్లం!

అవధానాలు

2010-08-07T08:11:00.000-07:00

దత్తపది

క్రికెట్ వీరులు జడేజా, ద్రావిడ్, కాంబ్లీ, కుంబ్లే పేర్లతో, రామాయణార్థం లో చెప్పమంటే--సంస్కృతం లో

ఏషా జడేజా వికటాని హన్యా, తద్రావిడేఢ్యా జలధి

ప్రసిధ్ధాన్ తద్వానరో.....కాంబ్లీతి కుంబ్లే రవంచకారా

అని చెప్పారుట.

అంటే, హనుమంతుడు లంకను ప్రవేశించబోయినప్పుడు సిం హళ కోట ద్వారం వద్ద కాపలాగా వున్న సిం హిక అనే రాక్షసిని హనుమంతుడు ముష్టిఘాతాలతో చంపడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ఆ రాక్షసి "కాంబ్లీ--కుంబ్లే" అంటూ ఆర్తనాదాలు చేసిందట!

ఇదెక్కడిదో!

2010-07-01T11:08:00.000-07:00

గుర్తు చెయ్యండి

"అంజనాచల గర్వ భంజనాచల లీల నీలి వర్ణపు మేని డాలు తనర....."

దీన్ని పూర్తి చెస్తారా?

సహజకవి

2010-05-26T10:43:00.000-07:00

‘వేటూరి…..

….సుందర రామ్మూర్తి'…..ఇకలేరు!

గొప్ప కవి ఆయన—యెందుకంటే—అర్థం లేని అలతి అలతి పదాలతో, గొప్ప గొప్ప సినిమా పాటలు వ్రాసేశాడు.

గొప్ప కవిత్వం వ్రాశాడు ఆయన—కానీ దాన్ని ఖూనీ చేసి, ఆయన వ్రాసిన సినిమాకికాకుండా వేరే సినిమాలో చిత్రీకరించి, ఆయన వ్రాసిన సన్నివేశానికి కాకుండా, వేరే సన్నివేశం లో చిత్రీకరించి, ఆయన వ్రాసిన వరుస(క్రమం)లో కాకుండా వేరే క్రమం లో చరణాలని మార్చేసి చిత్రీకరించి—కళాఖండాలు నిర్మించారు కళా తపస్వులు!

ప్రముఖ ‘కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, మాటలు, పాటలు, దర్శకత్వం (అన్నీ)’ చేసేవాళ్ళకి ‘ఘోస్ట్’ గా వ్రాసిన పాటల దగ్గర నించీ, ఆయన మంచిపాటలే వ్రాశాడు.

కాని నాకుమాత్రం, మొహమాటం లేకుండా చెపుతున్నా—వ్రేళ్ళ మీద లెఖ్ఖ పెట్ట దగినన్ని పాటలే నచ్చాయి! (సినిమాలలో వచ్చినవి!)

‘దివిజ కవివరు గుండియల్ దిగ్గురనగ…..’ ఆయన వెళ్ళాడనీ, అక్కడైనా చక్కని కవిత్వం వ్రాసుకుంటాడనీ, ఆశిస్తాను.

పద్యసాహిత్యం

2010-05-05T09:42:00.000-07:00

ఆణిముత్యాలు

"కళవళమొంది తెలిపితివొ, కాక పరాకున తప్పవింటివో! కలనైనన్ రఘూద్వహుడు కానలలోనను త్రోయబంచునే?"

ఈ పద్య పాదం కంకంటి పాపరాజు వ్రాసిన 'ఉత్తర రామ చరిత్ర' లోది.

పాపరాజు చక్కటి తెలుగులో ఖండకావ్యాలూ, కావ్యాలూ వ్రాశారు.

సన్నివేశం--లక్ష్మణుడు, సీతని గర్భవతిగా వున్నప్పుడు, రాముడు ఆవిడ కోరిక ప్రకారం వనసీమలలో విహారానికి తీసుకెళ్ళమన్నాడు అని చెప్పి, అక్కడికి చేరాక, చావుకబురు చల్లగా చెప్పాడు--అక్కడ వదిలేసి రమ్మన్నాడని.

అప్పుడు ఒక్కసారిగా షాక్ తిన్న సీత, ఆ షాక్ లక్షణాలని లక్ష్మణుడికి ఆపాదిస్తూ, 'నువ్వే కలవరపాటు తో ఇలా చెపుతున్నావో? లేక ఆయన చెప్పిన మాటలు పరాగ్గా వుండి యేమి విన్నావో! కలలోనైనా, రాముడు నన్ను అడవుల్లో త్రోయమని పంపిస్తాడా!' అని ప్రశ్నిస్తుంది సీత.

ఆవిడకెంత నమ్మకమో రాముడి మీద--పిచ్చి తల్లి!

పద్యం పూర్తిగా గుర్తుకి రాలేదు--యెవరూ పూరించలేదు!

సరే.

"రంతుల్ మానుము కుక్కుటాధమ......ఉలూఖల.....తండులముల్...."

యెవరైనా పూరించగలరా?

పద్య సాహిత్యం

2010-04-13T23:55:00.000-07:00

ఆణిముత్యాలు

'గండరగండడై యలవు గండను మెండుగ తాండవింప.......' అనే పద్య పాదం "పలనాటి వీర చరిత్ర" అనే పద్య కావ్యం లోనిది. యుధ్ధం లో బాల చంద్రుడి పరాక్రమాన్ని వర్ణించేది.

వ్రాసిన వారు కవి కోకిల దువ్వూరి రామి రెడ్డి గారనుకుంటా.

ఆయన 'పాంథశాల' కి వచ్చినంత ఫేం మిగిలిన కావ్యాలకి వచ్చినట్టులేదు.

పద్యం యెవరైనా పూర్తిగా ప్రచురిస్తే, సంతోషిస్తాను.

ఇంకో పద్య పాదం......

"కళవళమొంది తెలిపితివొ, కాక పరాకున తప్ప వింటివో, కలనైనన్

రఘూద్వహుడు కానలలో నను త్రోయబంచునే?"

ఈ పద్యాన్ని పూరిస్తారా యెవరైనా?

అవధానాలు

2010-04-04T08:50:00.000-07:00

సంగీతావధానం

శ్రీ సాయి కృష్ణ యాచేంద్ర సంగీతావధాని.

ఈ అవధానం లో అష్టావధానం లాగానే పృచ్చకులు దత్తపది, సమస్య లాంటి ప్రశ్నలు వేస్తే, వాటిని చందోబధ్ధం గా పూరిస్తూ, ఓ రాగం లో బాణీ కట్టి, ఆలపించాలి.

ఇందులో యాచేంద్రని మించినవారు లేరు. ఇంకెవరైనా అభ్యసిస్తున్నారో లేదో తెలియదు.

శ్రీ యాచేంద్రకి ఓ సారి దత్తపది లో 'కోకో' 'వాలిబాల్' 'కబాడి' 'క్రికెట్టు' అనే ఆటల పేర్లతో దత్తపది ఇచ్చి, భక్తి భావం తో పూరించమన్నారు.

ఆయన పాడిన తీరు గుర్తుంది గానీ సాహిత్యం పూర్తిగా గుర్తు లేదు. సమస్యని ఆయన సాధించిన విధం మాత్రం హృదయానికీ మనసుకీ హత్తుకొని వుండి పోయింది.

అది.......

"యెందుకో కోదండరాముని......."

"....తల్లి వొడిలో వాలి బాలునివలె........"

"......గీతిక బాడి........."

"చక్రికెట్టుల..............."

ఇలాగ!

ఇది వొక ప్రశంసనీయ ప్రక్రియే. ఇంకెవరైనా తర్ఫీదు చెందితే బాగుండును.

సాహిత్య ప్రక్రియ

2010-03-22T09:04:00.001-07:00

అవధానాలు

పందొమ్మిదో శతాబ్దం నుంచీ ఇరవయ్యో శతాబ్దం మధ్య వరకూ రెండురకాల అవధానాలు ప్రసిధ్ధమైనవి—అష్టావధానం, శతావధానం.

వీటి గురించి అందరికీ తెలుసు. ఆష్టావధానం అంటే, యెనిమిది మంది పృఛ్ఛకులు అవధానిగారిని యెనిమిది విషయాల్లో ప్రశ్నించేవారు. కొన్ని చోట్ల కొన్ని అంశాలు మార్చినా, యెనిమిది మంది పృచ్చకులూ మారలేదు.

ఉదాహరణకి—దత్తపది; వ్యస్థాక్షరి; నిషిధ్ధాక్షరి; సమస్యా పూరణం; వర్ణన; కావ్య పఠనం; ఘంటా గణనం; తేదీలు చెప్పి వారం అడగడం; ఆశువు—ఇంకా అప్రస్తుత ప్రసంగం—ఇలా వుండేవి.

ఇక శతావధానం అంటే, ఓ వందమంది పృఛ్ఛకులకి, వారడిగిన ఛందస్సులో, వారడిగిన విషయం పై, మొదటగా అందరికీ మొదటి పాదం, మళ్ళీ మొదటివారి దగ్గరనించి రెండోపాదం—అలా నాలుగు పాదాలూ పూరించడమే కాకుండా ఆఖర్న ఆ వంద పద్యాలూ ఒకదాని వెనుక ఒకటి మళ్ళీ పూర్తిగా చెప్పడం!

ఈ ప్రక్రియల్లో అనేకమంది ప్రజ్ఙ్ఞావంతులున్నా, ప్రత్యేక స్థానం తిరుపతి వెంకట కవులది. (వీరు సాహిత్యం లో బహుముఖ కృషి చేశారు. కథలూ, కావ్యాలూ, నాటకాలూ, వ్యాసాలూ, విమర్శలూ—ఇలా అనేక ప్రక్రియల్ని ప్రతిభావంతం గా నిర్వహించారు.)

ఇక తరవాత విషయానికొస్తే, అష్టావధానాలు—ద్విగుణిత, త్రిగుణిత, చతుర్గుణిత—ఇలా పృఛ్ఛకుల సంఖ్యా, విషయాలూ పెంచి, అవధానాలు నిర్వహించిన వారున్నారు.

శతావధానాల్లో, సహస్రావధానులు వచ్చారు.

కొత్తగా, నాట్యావధానం; సంగీతావధానం; నేత్రావధానం—ఇలా కొత్త ప్రక్రియలు చేపట్టి, ప్రతిభావంతం గా ప్రదర్శించినవారున్నారు. కానీ ఇవి అంత ప్రాచుర్యం పొందినట్లు లేదు.

ఆష్టావధానుల విషయానికొస్తే, మేడసాని మోహన్; కవితా ప్రాసాద్; గరికపాటివారూ, కట్టమూరివారూ—ఇలా అనేకమంది ప్రసిధ్ధులు.

శతావధానుల్లో, కడిమెళ్ళవారు ‘సహస్రావధాని ‘

యెటొచ్చీ మిగిలిన వాటిల్లోనే ఒకళ్ళిద్దరు తప్ప యెవరూ ప్రసిధ్ధులవలేదు—ఇప్పుడెవరూ వాటిని సాధన చేస్తున్నవాళ్ళు వున్నట్టు కనపడదు.

నేత్రావధానం తీసుకొంటే, ఇద్దరు ‘సిస్టర్స్ ‘ అలవోకగా చేశేవారు. పృచ్చకులు ఇచ్చిన సందేశాన్ని ఒకామె తన నేత్రాలతో సైగలు చేస్తూంటే, కొంతదూరం లో వున్న రెండో ఆమె ఆ సైగల్ని గ్రహించి, ఆ సందేశాన్ని యథాతథం గా వ్రాసి, అందర్నీ ఆశ్చర్యపరిచేది.

బోయ్ స్కౌట్స్/గైడ్స్ లో జెండాలతో ‘సిగ్నలింగ్’ నేర్పించేవారు. అది మోర్స్ కోడ్ లాంటిది.

మరి నేత్రావధానానికి మోర్స్ కోడ్ కీ యేమైనా సంబంధం వుందోలేదో నాకు తెలియదు.

తరవాతది, నాట్యావధానం. అంటే ‘నటన ‘ లో అవధానం. ప్రసిధ్ధులు ధారా రామనాథ శాస్త్రి సోదరులు ప్రతిభావంతం గా నిర్వహించేవారు.

ప్రక్రియ యేమిటంటే, పృఛ్ఛకుల్నించి యేదైనా సన్నివేశం ఆహ్వానించి, సమస్య ఇచ్చిన 15 నిమిషాల లోపల—ఆహార్యం, వాచికం, సంగీతం—ఆశువుగా నిర్వహిస్తూ, ఆ సన్నివేశాన్ని నటించి చూపించేవారు!

పృఛ్ఛకుల్ని వీలైనంత వెరైటీ చూపించమనేవారు—ఒకరు పౌరాణికం; ఒకరు సాంఘికం; ఒకరు చారిత్రకం; ఒకరు జానపదం—ఇలా సన్నివేశాలనిమ్మని.

ఉదాహరణకి, ‘శాపగ్రస్తుడైన కర్ణుడి చావు ‘—ఒకరు కర్ణుడు, ఒకరు అర్జునుడు; గురజాడవారి గిరీశం, మొక్కపాటివారి బారిష్టరు పార్వతీశం కలుసుకొంటే, యెలా వుంటుంది (ఒకరు గిరీశం, ఒకరు పార్వతీశం); కళింగ యుద్ధం అయిపోయాక, అశోకుడూ, బుధ్ధుడూ (వివరించక్కర్లేదుకదా—యెవరెవరో?)—ఇలా!
మేమిచ్చిన కర్ణుడి సన్నివేశం లో, పొరపాటున ఆయన కొంచెం గట్టిగా మొత్తుకోగానే, ఓ కర్ణాభరణం జారి పడిపోయింది!

ఆయన డైలాగు—‘ఆహా! నా కర్ణాభరణము నేలవ్రాలుట కూడ అశుభమునే సూచించుచున్నది! హా! హతవిధీ! అన్నిశాపములతోను, నా విధికూడ నన్ను వెక్కిరించుచున్నదికదా! అర్జునా! ఆగుము! నిస్సహాయుని వధించుట వీరత్వమనిపించుకోదు!’

ఇంకేమి చెప్పాలి?

ఇక సంగీతావధానం గురించి మరోసారి.

దైవదత్తం

2010-03-16T08:55:00.000-07:00

పుంభావ సరస్వతి

సరస్వతిదేవి కళలకి కాణాచి. ఆమెని పురుషుడిగా భావిస్తే, ఆ వ్యక్తిని పుంభావ సరస్వతి అంటారు.

అలాంటివాళ్ళలో మొదటివాడు కాళిదాసు!

రెండోవాడు మన గరికపాటి నరసిం హా రావు! ఇవాళ ఓ చానెల్లో ఆన్ లైన్ అష్టావధానాన్ని అలవోకగా నిర్వహించాడు!

యెంతమందినో అవధానులని చూశానుగానీ, ఇలా అలవోకగా నిర్వహించేవాడు ఈయనే!

ఓం హ్రీం క్లీం ఐం లం యం.....వీటిని బీజాక్షరాలు అంటారు.

ఈ బీజాక్షరాలతోనే మంత్రాలు మొదలవుతాయి--దైవపూజకైనా, క్షుద్రపూజకైనా.

కాళిదాసు తన భార్యా పిల్లలతో కాళికాలయం లో ఆశ్రయం పొందుతూ, తన అపాండిత్యాన్ని అందరూ హేళన చేస్తే, భార్య కూడా ప్రశ్నిస్తే, కాళిక విగ్రహం ముందు ఆత్మహత్య చేసుకోబోతుంటే, కాళికాదేవి అతని నాలుక పై బీజాక్షరాలు వ్రాసిందట--అవేమిటో తెలియదుగానీ, అతను మహా కవి అయిపోయాడు.

ఓ సారి భోజరాజు ఆస్థానం లో పెద్ద సమస్య వచ్చి, నవరత్నాలలో యెవరు గొప్ప కవి, పండితుడు అనే పోటీ వచ్చినప్పుడు, స్వయం గా కాళికాదేవిని అడగడానికి వెళ్ళారందరూ.

అప్పుడు కాళికాదేవి 'కవిర్దండిః, కవిర్దండిః, భవభూతిః పండితః!' అందట.

కోపం వచ్చిన కాళిదాసు, 'కోహం రణ్డే?' అనడిగితే......

'త్వమేవాహం! త్వమేవాహం! న సంశయః!' అందట.

దండి కవి, భవభూతి పండితుడు అని చెప్పిన కాళికని, మరి నేనెవరినే రండా? అని కాళిదాసు అడిగితే, నువ్వే నేను, నేనే నువ్వు--అందట!

అంటే, నేను రండనైతే, నువ్వూ అదే అనేకదా?

యెలావుంది?

సంపాదన

2010-01-08T08:11:00.000-08:00

ఖర్చు

"రైదాసు" ఒక చర్మకారుడు.

గంగానది ముందు ఓ చెట్టు క్రింద కూర్చొని, చెప్పులు కుట్టుకుంటూ జీవనం చేసేవాడు.

ఉదయాన్నే డ్యూటీ యెక్కి, మధ్యాహ్న భోజన సమయం వరకూ, అక్కడే కూర్చొని, తన పని అయిపోగానే--భగవంతుడిమీద కీర్తనలు పాడుకొంటూ వుండేవాడుట.

ఒక రోజు ఓ పెద్దాయన అతనిని 'నువ్వు రోజుకి యెంత సంపాదిస్తావు? దాన్ని యెలా ఖర్చు పెడతావు? ఈ పాటలు మానేస్తే, ఇంకా యెక్కువ సంపాదించుకోవచ్చు కదా?' అని అడిగితే--అతను ఇచ్చిన సమాధానం ఇది!

'అయ్యా--నేను రోజూ నాలుగు రూపాయలు మాత్రమే సంపాదిస్తాను! ఆ నాలుగూ చాలు నాకు!

అందులో ఒకటి నేను తింటాను--నాకూ, నా భార్యకీ ఆ రూపాయి సరిపోతుంది.

రెండోది అప్పు ఇస్తాను--అంటే నా పిల్లలకి పెడతాను! నా వృధ్ధాప్యం లో మళ్ళీ వసూలు చేసుకొనే అప్పు అదే కదా?

మూడోది అప్పు తీరుస్తాను--అంటే నా తల్లిదండ్రులకి పెడతాను--వారి ఋణం తీర్చుకొనే మార్గం అదే కదా?

ఇక నాలుగోది నూతిలో పారేస్తాను--అంటే దాన ధర్మాలు చేస్తాను--పరలోకం లో పనికి వచ్చే పుణ్యానికి అదే మార్గం కదా?

ఇంక ఖాళీగా వుడే సమయం లో ఆ పరమాత్ముణ్ణి కీర్తించుకొంటూ వుంటాను! అంతే!' అన్నాడట!

అతనే తరవాత 'సంత్ రవిదాసు' గా ప్రసిధ్ధి పొందాడట!

సంపాదన...

2010-01-02T23:36:00.000-08:00

ఖర్చు

ఏక్ మైఁ ఖాతా,
దూసరా ఉథార్ దేతా,
తీసరా కర్జ్ చుకాతా,
ఔర్ చౌథా కువేఁ మేఁ ఫేఁ క్ దేతా!

దీని భావమేమి తిరుమలేశా?

తెలుగు

2009-12-11T08:29:00.000-08:00

కారడవి

నేను 'తెలుగు సాహిత్యం' లేబెల్ తో, కారడవి శీర్షిక తో వ్రాసిన వచనం, పద్యాలూ అందరూ చదివే వుంటారు.

అది శ్రీమదాంధ్ర మహా భాగవతం లోని 'గజేంద్రమోక్షం' ప్రారంభం లో, గజరాజు తిరిగే అడవి వర్ణన అది.

చూశారా, యెంత చక్కగా వర్ణించాడో--బమ్మెర పోతన! యెన్నిరకాల వృక్షాలు, జంతువులు, పక్షులు--ఇలా 'ఫ్లోరా & ఫౌనా' అంతటినీ వర్ణించాడు!

తెలుగు భాష, తెలుగు సాహిత్యం అంటే అది!

జూనియర్ లెక్చరర్ల కోసం పెట్టే పరీక్షలో ఇస్తున్న--ఫలానా కవి యే శతాబ్దం లో జీవించాడు? ఫలానా రచనని యెవరికి అంకితం ఇచ్చాడు? ఫలానా కవికి వున్న బిరుదులేమిటి?--ఇలాంటివి కాదు!

తెలుగుని ప్రేమిద్దాం--తెలుగు సాహిత్యాన్ని ప్రేమిద్దాం!

2009-12-05T07:56:00.000-08:00

అవలోకనం

గత ఐదారు నెలలుగా నా ‘సాహితీ….’ బ్లాగు మీద తెలుగు సాహిత్యాభిమానులూ, సాహిత్య పిపాసులూ ‘శీతకన్ను‘ వేస్తున్నారా అని సందేహం వస్తోంది.

శ్రీ భైరవభట్లవారు కూడా, వేడుకున్నా కరుణించడం లేదు మరి!

నిజమంటారా?

శౌర్యం

2009-11-14T07:29:00.000-08:00

సగమే.....

ఉ. "గండరగండడై యలవు గండను మెండుగ దాండవింపను
ద్దండ విరోధికాండమును దర్పమునన్ విదళించిమించుచున్............."

ఓ చారిత్రక పద్యకావ్యం లోనిదీ పద్యం. కవి శ్రీ మరుపూరి కోదండరామి రెడ్డి గారని ఙ్ఞాపకం. మిగిలిన రెండు పాదాలూ యెంత గింజుకున్నా గుర్తు రావడం లేదు. మిత్రులు కరుణించండి మరి!

ఓ పుష్పం తపన

2009-09-20T08:40:00.001-07:00

ఫూల్ కీ ఇచ్చా

చాహ్ నహీఁ సుర్ బాలాకే గహనోం మే గూంథా జావూఁ
చాహ్ నహీఁ ప్రేమీ మాలా మే బింధ్ ప్యారీ కో లలచావూఁ
చాహ్ నహీఁ సమ్రాటోంకే శవ్ పర్ హే హరి! డాలా జావూఁ
చాహ్ నహీఁ దేవోం కే శిర్ పర్ చఢూఁ, భాగ్యపర్ ఇఠలావూఁ!

ముఝే తోడ్ లేనా బన్ మాలీ....
ఉస్ పథ్ పర్ దేనా తుం ఫేంక్....

మాతృ భూమిపర్ శీష్ చఢానే
జిస్ పధ్ జాయేఁ వీర్ అనేక్!

.........శ్రీ మాఖన్ లాల్ 'చతుర్వేది '

2009-08-22T06:03:00.000-07:00

ఆశు నింద
ఓ కవిగారు, ఒక కన్నే వుండే ఓ రాజుగారి దర్శనానికి వెళ్ళారట.

ఆ రాజు దర్శనమివ్వడానికే చాలా రోజులు తిప్పలుపడాల్సి వచ్చిందట! (ఈ లోగా ఆయనకో ప్రియురాలు—అంటే ‘చిన్నిల్లు’ కూడా వుందని తెలిసిందట.)

కొన్నాళ్ళ తరవాత ఆఖరికెప్పుడో దర్శనం లభించిందట.

గుర్రుగా వున్న మనసుతో, నిండు సభలో నిలబడి, ఈ క్రింది పద్యం ఆశువుగా చదివాడట…..

“అన్నాతినిగూడ హరుడవు

అన్నాతినిగూడకున్న అసురుల గురుడౌ

అన్నాతిరుమలరాయా

కన్నొకటి కలదుగాని కౌరవపతివే!”

(అర్థం అయినవాళ్ళు చాటుగా నవ్వుకున్నారట, లేని వాళ్ళు ‘ఆహా! యెంతబాగా పొగిడాడు!’ అనుకున్నారట!)

దీని భావమేమి పాఠకేశా?

తెలుగు సాహిత్యం

2009-08-14T09:46:00.000-07:00

పేటికాంతర శవము.

పెరమల రామచౌదరీగారిచే రచియించబడిన

అత్యద్భుతాపరాధ పరిశోధక నవల.

ప్రస్తుతము మన ఆంధ్ర వాఙ్మయమునందుగల అపరాధక నవలలోనెల్ల నియ్యదియే మిన్నయని చెప్పకతప్పదు. ఇందుగల ప్రతివిషయమును అత్యద్భుతాశ్చర్యజనకమై నీతిబోధాత్మకమై, విరాజిల్లుచుండును. ఆనంద విషాదముల కునికిపట్టగు నీనవల చదువ మొదలుపెట్టినచో ముందేమిజరుగునో యను తహతహ వొడముచుండును. వేరొకచో జదువరుల గుండెలవిచ్చన్నముగా నుండవేమో యనునంత భయము పుట్టజేయును. ఇంకొక్కచోట నాహా! ఎంతయాశ్చర్యమని నొచ్చుకొనకపోరు. ఎట్టియద్భుతములు—యెంతలేసి చమత్కారములు—ఇందు—సత్ప్రవర్తనుడగు రమేశదత్తుపైబడిన నేరము—ఆయనను అరెస్టు చేయుట, ఇందిరానరేంద్రుల స్నేహవాత్సల్యము—రమాసుందరి విజయుల బద్ధానురాగము—పాపము!—నీలకంఠుని ఘోరమరణము—దివాకరజీగారి యపరాధపరిశోధనానైపుణ్యము—నరేంద్రవిజయుల గూఢచర్యలు—దాదుచెందుపై ననుమానము—అపరాధపరిశోధనయందుగల రమాసుందరి బుధ్ధికుశలత—మలయాకరజీ గారి మాయానటన (రక్షకభటోద్యోగము) ఎత్తుపైఎత్తులు, వింతలు పై వింతలు—ఘోరహత్యలు—యుక్తిప్రదర్శనములు—శక్తిసామర్ధ్యములు—కపటానురాగములు మాయవేషములు మోసములు చదివితీరవలెనేగాని వ్రాయనలవికావు. ఇంతయేల ఇట్టినవల ఇదివరకు మీరు చదివి యుండరనియే చెప్పవచ్చును. ఛక్కని కాగితములపై డెమ్మీసైజున 250 పేజీలు గలిగియుండును. మృదుమధురములగు పదములతో తేలిక శైలిలో నతిచక్కగా వ్రాయబడినది. వెంటనే పుస్తకములకు వ్రాయుడు. ఆలస్యమైనచోనాశాభంగమే.

వెల రు. 1—0—0.

శ్రీ బాలకృష్ణా బుక్ డిపో., బుక్సెల్లర్సు, రాజమండ్రి.

(ఇది 1929 వ సంవత్సరం పి.వి.రామయ్య అండ్ బ్రదర్సు, శ్రీ బాలకృష్ణా బుక్ డిపో, రాజమండ్రి వారు ప్రచురించిన ఓ పుస్తకం మొదటి లోపలి అట్ట పై ప్రచురించిన వాణిజ్య ప్రకటన! మరి 1929 లోనే తెలుగులో (బెంగాలీ ప్రభావం తోనే కావచ్చు) అపరాధ పరిశోధక నవల వెలిసిందన్నమాట! కానీ 1940 ల్లో శ్రీ కొవ్వలి లక్ష్మీనరసిం హారావు గారు వ్రాసిన (పేరు గుర్తు లేదు) నవలనే తెలుగులో తొలి అపరాధ పరిశోధక నవలగా గుర్తించారు! బహుశా మిగిలినవి అలభ్యాలు కాబట్టి యేమో!)

యెవరైనా ఈవిషయం లో యేమైనా చెప్పగలరా?

కారడవి

2009-08-03T09:24:00.000-07:00

వ. అది మఱియును మాతులుంగ లవంగ లుంగ చూతకేతకీ భల్లాత కామ్రాతక సరళ పనస బదరీ వకుళ వంజుళ వట కుటజ కుంద కురవక కురంటక కోవిదార ఖర్జూర నారికేళ సిందువార చందన పిచుమంద మందార జంబూ జంబీర మాధవీ మధూక తాలతక్కోల తమాల హింతాల రసాల సాల ప్రియాళు బిల్వామలక క్రముక కదంబ కరవీర కదళీ కపిత్థ కాంచన కందరాళ శిరీష శింశుపాశోక పలాశ నాగ పున్నాగ చంపక శతపత్ర మరువక మల్లికామతల్లికా ప్రముఖ నిరంతర వసంత సమయ సౌభాగ్య సంపదంకురిత పల్లవిత కుసుమిత ఫలిత లలితవటపవిటపి వీరున్నివహాలంకృతంబును, మణివాలు కానేక విమల పులినతరంగిణీసంగత విచిత్రవిద్రుమలతామహోద్యాన శుక పిక నికర నిశిత సమంచిత చంచూపుటనిర్దళిత శాఖిశాఖాంతర పరిపక్వ ఫలరంధ్ర ప్రవర్షిత రసప్రవాహ బహుళంబును, కమనీయ సలిలకాసార కాంచనకుముదకల్ హార కమల పరిమళ మిళిత కబళాహార సంతతాంగీకార భారపరిశ్రాంత కాంతా సమాలింగితకుమార మత్తమధుకర విట సముదయ సమీప సంచారసముదంచిత శకుంత కలహంస కారండవ జలకుక్కుట చక్రవాక బక బలాక కోయాష్టికముఖర జలవిహంగవినర వివిధకోలాహల బధిరీభూత భూనభోంతరాళంబును, దుహినకరకాంత మరకత కమలరాగ వజ్ర వైడూర్య నీల గోమేధిక పుష్యరాగ మనోహర కనక కలధౌత మణిమయానేక శిఖరతటదరీ విహరమాణ విద్యాధర విబుధ సిద్ధ చారణ గరుడ గంధర్వ కిన్నర కింపురుష మిథున సంతత సరస సల్లాపసంగీత ప్రసంగమంగళాయతనంబును, గంధగజ గవయ గండభేరుండ ఖడ్గకంఠీరవ శరభ శార్దూల చమర శల్యభల్ల సారంగ సాలావృక వరాహ మహిష మర్కట మహోరగ మార్జాలాది నిఖిల మృగనాధ సమూహ సమరసన్నాహసం రంభ సంచకిత శరణాగతశమనకింకరంబునునై యొప్పునప్పర్వత సమీపంబునందు.

క. భిల్లీ భిల్ల లులాయక

భల్లుక ఫణి ఖడ్గ గవయ * బలిముఖ చమరీ

ఝిల్లీ హరి శరభక

మల్లాద్భూత కాక ఘూక * మయ మగునడవిన్.

శా. అన్యాలోకన భీకరంబులు జితా * శానేక పానీకముల్

వన్యేభంబులు గొన్ని మత్తతనులై * వ్రజ్యావిహారాగతో

దన్యత్వంబున భూరిభూధరదరీ * ద్వారంబులందుండి సౌ

జన్య క్రీడల నీరుగాలిపడి కా * సారావగాహర్థమై

ఇదేమిటి? తెలుగంటారా?

అవును--ఇదే తెలుగు మరి!

వారం అవుతోంది, వ్యాఖ్యలేమీ రాలేదేమిటబ్బా!

యేమిటి.....కొరుకుడుపడడం లేదా? హా! తెలుగుతల్లీ!

ఆడ త్రాచుపాము.....

2009-07-11T09:11:00.000-07:00

చ|| అనవిని వ్రేటువడ్డ యురగాంగనయుంబలె, నేయివోయ భ

గ్గన దరిగొన్న భీషణ హుతాశన కీలయనంగ లేచి హె

చ్చిన కనుదోయి కెంపు దన చెక్కుల కుంకుమ పత్రభంగ సం

జనిత నవీనకాంతి వెదజల్లగ గద్గద ఖిన్నకంఠియై!

ఈపద్యం మీద మీ కామెంట్ యేమిటి?

ఆణి ముత్యాలు--3

2009-07-01T11:05:00.000-07:00

ఇదెక్కడిదండోయ్?

గురుగుం జెంచలి తుమ్మియు లేదగిరిసాకు దింత్రిణీదళో

త్కరముగా నూనియలందలిర్చి, కట్టారు కుట్టారుగో

గిరముల్మెక్కి, బసుల్పొలమువో, క్రేపుల్మెయినాక, మే

కెరువుం గుంపటి మంచమెక్కిరి రెడ్లజ్జడిన్!

ఆణిముత్యాలు--2

2009-06-22T09:14:00.000-07:00

ఈ ఆణిముత్యాన్ని అస్వాదించండి!

చ| అలఘు ఫణీంద్ర లోక కుహరాంతర దీప్త మణిస్ఫురత్ప్రభా

వళి గలదాని శశ్వదుదవాస మహావ్రత శీతపీడితా

చల మునిసౌఖ్య హేతు విలసద్బడబాగ్ని శిఖాచయంబులన్

వెలిగెడిదాని గాంచిరరవింద నిభాననలమ్మహోదధిన్|

మరి మీ వ్యాఖ్యలు?

ఆణి ముత్యాలు

2009-06-16T10:16:00.000-07:00

చ| అటజనిగాంచె భూమిసురుడంబర చుంబి శిరస్సరర్ ఝరీ

పటల ముహుర్ముహుర్లుట ధభంగ,మృదంగ, తరం గ నిస్వన

స్ఫుట నటనానుకూల పరిఫుల్ల కలాపి కలాపి జాలమున్

కటక చరత్కరేణు కరకంపిత సాలము శీతశైలమున్|

యెత్తైన చోటునించి క్రిందకి పడుతున్న నీళ్ళ 'సర్ సర్ ' మనే చప్పుళ్ళూ,

'ధభీ' మని పడడం, 'మృదంగ ' ధ్వని చెయ్యడం,

'స్ స్ ' అని శబ్దం చెయ్యడం, 'ట ట ' అని పడి,

మళ్ళీ 'ఫెళ్ళు ' మని యెగయడం, తరవాత 'గల గల ' అనే శబ్దం చెయ్యడం,

'తళుక్ తళుక్' అనిపించడం--ఇవన్నీ ఈ 'శబ్దాలంకారా శిరోభూషణం' లో వినిపించడం లేదూ!

స్వభార్యా సౌందర్యం

2009-06-02T12:18:00.000-07:00

పెద్దిభొట్టుగారు ఓ ప్రఖ్యాత కవి! మంచి మంచి కవితలూ, ఖండికలూ గట్రా వ్రాశేవాడు.

ఒక రోజు, మామూలుగా ఆయన కవితా వ్యవసాయం ప్రారంభించబోతూం డగా, పాపం ఆయన భార్య, ‘యేమండీ, మీ కవితల్లో అనేకమంది నాయికల్నీ, వివిధ అందాల్నీ, వర్ణిస్తారు కదా? దయ చేసి, నా మీద ఒక పద్యం వ్రాయరూ?’ అని బెల్లించింది!

వెంటనే అందుకున్నారు మన పెద్దిభొట్టు గారు:

‘మేరు మంధర సమాన మధ్యమా!
తింత్రిణీదళ విశాల నేత్రీ!
అర్క శుష్కఫల కోమల స్థనీ!
పెద్దభొట్ట గృహిణీ విరాజతే!’

అని!

ఆవిడ పాపం, ‘అబ్బో! మేరువులూ, మంధరాలూ, తింత్రిణీ దళాలూ, అర్క ఫలాలూ—అబ్బో! భలేగా వర్ణించారులెండి!’ అని ఆనందించిందిట!

దీని భావమేమి అంటే—మేరు మంధర పర్వతాలతో సమానమైన నడుము తో, చింతాకులంత విశాలమైన కళ్ళతో, యెండిన జిల్లేడు కాయలవంటి స్థనాలతో, పెద్దిభొట్ట గృహిణి విరాజిల్లుతోంది—అని!

చూశారా! యే మొగుడుకైనా తన పెళ్ళాం యెంత అందంగా కనిపిస్తుందో!

అదే పక్కింటివాడి పెళ్ళాం అయితేనా?

అది మరోసారి!

శ్రీ దేవులపల్లి

2009-04-18T10:13:00.000-07:00

ఓ పెద్దాయన ప్రాక్టికల్ జోక్

కొన్ని దశాబ్దాల క్రితం, ఆలిండియా రేడియో, విజయవాడ కేంద్రం ఉద్దండులచే గొప్ప గొప్ప కార్యక్రమాలు నిర్వహించే రోజుల్లో జరిగిన కథ……..

కేంద్ర సంచాలకులు శ్రీ బాలాంత్రపు రజనీ కాంత రావుగారు….ఓ సంక్రాంతి పండుగ సందర్భంగా, పిల్లలకోసం రూపొందించిన ఓ సంగీత రూపకం “బావొచ్చాడు”! దాని రచయిత శ్రీ దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి.

కార్యక్రమం రూపొందడానికి చాలా ముందు, ఓ రోజు శ్రీ గొల్లపూడి మారుతీ రావు కనపడగానే, దేవులపల్లివారు (పాపం అప్పటికే బొంగురుగా ఒక్కొక్క మాటే మాట్లాడేవారు—ఆయన గొంతు శాశ్వతంగా మూసుకుపోవడానికి కొంచెం ముందు అన్నమాట) ‘మాష్టారూ!’ అని పిలిచి, కాగితం మీద “నేను వ్రాసిన సంగీత రూపకం లో మీరో ముఖ్య పాత్ర వెయ్యాలి! నేనే వేద్దునుగానీ, నా మొహం ఉత్త రాగి చెంబులా వుంటుంది! అందుకని" అని వ్రాశారట!

(నిజంగా రేడియోలో పాత్రలు కనపడవు అని ఆయనకి తెలియదా? తన మీద తనే జోకు వేసుకొనే ఆయన ప్రవృత్తీ, యెదుటివారి ప్రాముఖ్యతని గుర్తించామని పొగడడానికి సంకోచించక పోవడం!)

గొల్లపూడివారు ఉబ్బి తబ్బిబ్బై ఒప్పుకోగానే, ‘ఫలానా రోజున ప్రసారం…మీరు సిద్ధం అవండి’ అని వ్రాశారట.

కార్యక్రమం ప్రసారమయ్యే రోజు దాకా రిహార్సల్సూ లేవు, స్క్రిప్టు యేమిటో తెలియదు, తన పాత్ర యేమిటో, యెలా హావభావాలు పలికించాలో అని గుంపుతెంపులు పడుతున్నాడు శ్రీ గొల్లపూడి! పోనీ అడిగేద్దామంటే, పెద్దాయన!

సరే, ప్రసారవేళ రానే వచ్చింది. శ్రీ బాలాంత్రపు పిల్లల చేత పాటలు పాడిస్తున్నారట—పండుగ ప్రాశస్థ్యం గురించీ, అల్లుళ్ళు పండగకి అత్తారింటికి రావడం గురించీ, పిల్లల సరదాలూ—ఇలా అన్నీ దేవులపల్లివారు వ్రాసిన పాటలు ప్రసారమౌతున్నాయట! ప్రక్కగదిలో శ్రీ కృష్ణ శాస్త్రి చిరునవ్వుతో తిలకిస్తున్నారట!

కార్యక్రమం పూర్తి కావచ్చింది—చివరి నిమిషం వస్తూందనగా ఇంక వుండబట్టలేక ‘మరి నా హీరో పాత్ర…….’ అని నసిగారట గొల్లపూడివారు. వెంటనే గుర్తొచ్చినట్టు నవ్వి, ఓ చిన్న స్లిప్ మీద “యేమర్రా పిల్లలూ…..” అని వ్రాసిచ్చి, సైగ చేశారట.

చివర 50 సెకండ్లు వుండగా, రజనీకాంతరావు ఆయన్ని మైకు ముందుకు తోసి, డైలాగు చెప్పమనట్టు సైగ చేశారట.

గొల్లపూడి వారు, గొంతు సవరించుకొని, “యేమర్రా పిల్లలూ……..” అనగానే, పిల్లలందరూ “బావొచ్చాడు…బావొచ్చాడు” అని కేరింతలతో ఆయన చుట్టూ మూగుతుంటే, కార్యక్రమం ముగిసిందట!

చూశారా మన హీరో గారి ప్రాముఖ్యం!

(ఇది శ్రీ గొల్లపూడి 1982 లో వ్రాసిన ‘జీవనకాలం’ వ్యాసాల్లో స్వయంగా ఉటంకించిన ప్రహసనం)

ఆక్రోశం

2009-02-20T09:42:00.000-08:00

ఆక్రోశం!

ఇంట్లో తండులాలు ‘నసంతి ‘

వంటింట్లో కుండలు ‘లుఠంతి ’

తిండానికైతే బహుమంది ‘వసంతి ‘

రండనాకొడుకులెల్ల ‘హసంతి ‘

చూశారా కవిగారి ఆక్రోశం!

పాపం ఆయనకి దత్తపదిలో అనుకుంటా—నసంతి, వసంతి, హసంతి, లుఠంతి—అని ఇచ్చారు.

ఆయన ఇంట్లో నిజ పరిస్థితిని వెళ్ళగక్కాడు! ఇలా!

అదండీ సంగతి!

2008-11-02T09:20:00.000-08:00

“వాడేదో చిన్న పిల్లవాడు……”

మావూళ్ళో, మా స్నేహితుడొకడిది శ్రోత్రియ వైదిక కుటుంబం. సహజంగానే మడీ, అచారాలు యెక్కువ.
వాడికి నలుగురు మేన మామలు.

వాళ్ళలో పెద్దాయన వయసు అప్పటికి 89 యేళ్ళు. మిగిలిన వాళ్ళందరికీ ఓ మూడు, నాలుగేళ్ళ తేడా. చివరాయన వయసు 78 యేళ్ళు!

వాళ్ళింట్లో జరుగుతున్న యేదో ఒక కార్యక్రమం లో, మడీ, తడీల్లో ఓ చిన్న లోపం గమనించిన ఆఖరాయన, తన తరవాత పెద్ద అయినాయనతో విసుక్కున్నాడు.

ఆయనంతకన్నానూ—‘నాకు చెప్పకపోతే అదేదో నువ్వే చెయ్యచ్చుగా’ అని కొంచెం గట్టిగా అన్నాడు!

‘పెద్దవాడివికదా అని నీకు చెప్పాను’

‘అదే! నాకు చెప్పేకంటే…….’

ఇలా కొంచెం కొంచెం గట్టిగానే మాట్లాడుతున్నారిద్దరూ!

అందర్లోకీ పెద్దాయన చెవిలో పడ్డాయీమాటలు.

‘యేమిట్రా విషయం’ అనడిగారు.

‘చూడన్నయ్యా……’ అంటూ ఇద్దరూ వివరించబోయారు.

పెద్దాయన, ఆఖరు వాణ్ణి చిన్నగా మందలించి, తరవాత ఆయనతో అంటున్నాడు—“వాడేదో చిన్న పిల్లవాడు! తొందరపడ్డాడనుకో, నువ్వెందుకలా ఆవేశపడి, గట్టిగా మాట్లాడావు? వూరుకోవచ్చుగా? యెవరూ ఊరుకోకపొతే దీనికి అంతెక్కడ?”

అని ఇద్దర్నీ మందలించారు!

అదీ సంగతి!

‘ఢిల్లీకి రాజైనా, తల్లికి కొడుకే’ అన్నట్టు—పెద్దవాళ్ళకి చిన్నవాళ్ళు యెప్పుడూ చిన్న పిల్లలే!

ఔనా?

2008-04-14T20:10:00.000-07:00

అరె! వీడిమొహం! వీడికి సాహిత్యమొకటా!--అనెయ్యకండి.

అంటే--ఇదీ--నా సాహిత్యం కాదు! సాహిత్యం గురించి నేను రాసే బ్లాగు అన్నమాట!

తమ్ముడిమాట కాదా అంటారా? పోనీ అదికూడా అనుకోండి.
నాకు నచ్చిన రచయితలూ, కవులూ, వ్యాస/విమర్శా కర్తలూ, లేఖకులూ--ఇలా కొంతమంది గురించీ, వారి సాహిత్యం గురించీ వ్రాద్దామని ఉద్దేశ్యం.

మరి చదవండి.

2008-04-14T07:18:00.000-07:00

ఋక్కులు

కుక్కపిల్లా,

అగ్గిపుల్లా,

సబ్బుబిళ్ళా-

హీనంగా చూడకు దేన్నీ!

కవితామయమేనోయ్ అన్నీ!

రొట్టెముక్కా,

అరటితొక్కా,

బల్లచెక్కా-

నీవేపే చూస్తూ ఉంటాయ్!

తమలోతు కనుక్కోమంటాయ్!

తలుపుగొళ్ళెం,

హారతిపళ్ళెం,

గుర్రపు కళ్ళెం-

కాదేదీ కవితకనర్హం!

ఔనౌను శిల్పమనర్ఘం!

ఉండాలోయ్ కవితావేశం!

కానీవోయ్ రసనిర్దేశం!

దొరకదటోయ్ శోభాలేశం!

కళ్ళంటూవుంటే చూసి,

వాక్కుంటే వ్రాసీ!

ప్రపంచమొక పద్మవ్యూహం

కవిత్వమొక తీరని దాహం!
--శ్రీశ్రీ, 14-4-1934

--కాకతాళీయంగా ఈరోజు ఋక్కుల 75వ పుట్టినరోజు!

రా.వి.శాస్త్రి శైలి

శ్రీశ్రీగారు తమ కవితలో ప్రకటించిన ఋక్కులకు శ్రీ రాచకొండ విశ్వనాధ శాస్త్రి గారు రూపకల్పన చేసి కాదేదీ కవితకనర్హం అన్న కవివాక్కుని రుజువు చేశారు.
ఒక్కొక్క ఋక్కుకీ ఒక్కొక్క కథ రాసి, శ్రీశ్రీ గారికి అంకితమిచ్చేరు.
ఆ ఋక్కులలోంచి రావిశాస్త్రిగారి శైలికి ప్రతీకలైన ఈ క్రింది భాగాలని ఉటంకిస్తున్నాను.
చదవండి!

'---మానవ సంఘంలో న్యాయ నిర్ణేతలు కూడా మానవత్వాన్ని కోల్పోతారనే విషయం అతనికి ఇంకా అర్ధమూ కాలేదు. ఆనుభవం లోకి రానూ లేదు.
ఏ దేశంలోనైనాసరే ఎక్కడైనాసరే, ఏఖుషీకుర్చీల్లో ఎంత గంభీరంగా ఉండ ప్రయత్నించినాసరే, నునుమెత్తని పులుల్లావుంటారు. అందమైన తోడేళ్ళల్లా వుంటారు. లేదా దుక్కబలిసిన గుంటనక్కల్లా వుంటారేతప్ప, జడ్జిలెవరూ దయగల మనుషుల్లా వుండరు (అనిన్నీ); ఏదేశంలో ఎక్కడికివెళ్ళిచూసినా సరే సరసరలాడే తాచులాగో, పడగెత్తిన నాగులాగో లేక, తోక మీద నిలబడి, నడిచే జెర్రిపోతులాగో ఉంటాడేతప్ప ఏప్లీడరూకూడా మనిషిలా మాత్రం ఉండడు ఛస్తే వుండడు (అనిన్నీ); ఏదేశంలో ఏమారుమూల ఏకోర్టుకి వెళ్ళి చూసినప్పటికీ అక్కడ కనిపించే పొలీసులూ, బంట్రోతులూ, గుమస్తాలూ అంతా కూడా పీడించడానికి యముడుపంపిన స్పెషల్ టైపు పిశాచాల్లా ఉంటారేతప్ప మనుషుల్లా కనిపించరు, మనుషుల్లా ప్రవర్తించరు (అనిన్నీ); ఏదేశంలోనైనాసరే ఎంతమంచి ఉన్నతన్యాయస్థానమైనాసరే దాని ఆవరణలో ఎంతమంచి పూలమొక్కలు పెంచినా వాటిని విష పుష్పాలుతప్ప వేరేమీ వికసించవు (అనిన్నీ); అక్కడ ఎంతమంచి చెట్టు ఎంతబాగా ఎదిగినప్పటికీ అది ఆకొక నాలికగాగల వింతరాక్షసిలా ఉంటుందితప్ప చల్లని చెట్టులావుండదు (అనిన్నీ); అక్కడ ఏపచ్చని తీగెసాగినా అది పసరికపాములా ఉంటుందేతప్ప నునులేత పూదీగెలా ఉండదు (అనిన్నీ); అక్కడ పచ్చటి పచ్చిక పరిస్తే అది పచ్చటి నివురుగప్పిన నిప్పుల తివాసీలా ఉంటుందే తప్ప మరోవిధంగా వుండదు (అనిన్నీ); అక్కడ మానససరోవరంలాంటి మంచినీటి చెరువు తవ్వితే అది అభాగ్యుల్ని మింగేసే ముసలి మొసలి గొయ్యిగా కుంచించుకు పొతుందేతప్ప చెరువుగా నిలవదు (అనిన్నీ); అన్నెం పున్నెమెరుగని అమాయకపు చిలకల్ని అక్కడికి తెచ్చి పెంచితే అవి అక్కడ గెద్దల్లా ఎదుగుతాయి. చిలకల్నే చంపుతాయి (అనిన్నీ); అక్కడ తెల్లని మల్లెపూల మనసులు నాటితే అవి బ్రహ్మజెముడు డొంకలుగా ముళ్ళు ముళ్ళుగా చావుచీకటిగా పెరుగుతాయి (అనిన్నీ); నాలికలతో నిజంతప్ప వేరేదీ ముట్టరానివారికి అక్కడికి వచ్చీరాగానే వెయ్యి విషజిహ్వలొస్తాయి (అనిన్నీ); అక్కద చల్లటి నీడ ఉన్నప్పటికీ అది ఎండని మింగిన కొండచిలవలా ఉంటుందేతప్ప తాపమార్చి ప్రాణమిచ్చే నీడలా ఉందదు (అనిన్నీ); అక్కడ ఎండ ఉన్నప్పటికీ అది నీడని చంపి నిప్పులు చిమ్మే రక్కసి డేగల పెనురెక్కల విసురులా ఉంటుందే తప్ప దివాకరుడి దివ్యాతి దివ్యమైన అనుగ్రహంలా వుండదు (అనిన్నీ); అక్కడ భగవంతుడు పుట్టించినదేదీ భగవంతుడు పుట్టించినట్టుగా ఉండదు (అనిన్నీ); అక్కడ దేముడే వెలిస్తే అతడు ఠారున చచ్చి అక్కడ తప్పక దెయ్యమే అవుతాడు (అనిన్నీ); ఏ దేశంలో ఏ కోర్టులో అయినాసరే తడిగుడ్డలు చల్లగా గొంతుకలు పిసుకుతాయి ప్రాణాలు తీస్తాయి తప్ప బాహాటంగా కత్తులు రాపాడవు గదలు ఢీకోవు (అనిన్నీ); ఏ దేశంలో ఏకోర్టులో ఎవరు నవ్వినప్పటికీ ఆ నవ్వు రాక్షస వృశ్చికాలు తోకలతో నవ్వినట్టుంటుందే కాని మానవత్వాన్ని సూచించే మనిషి నవ్వుగా సహజంగా నిర్మలంగా నిష్కల్మషంగా ఉండదు (అనిన్నీ); ఏ దెశంలో ఏ కోర్టయినా సరే అది ఎంత చక్కగా ఎంత మంచి పాలరాతితో ఇంద్రభవనంలా స్వర్గహర్మ్యంగా మలచినప్పటికీ అది వెన్వెంటనే గుండె లేని గోరీగా మారి తీరుతుంది (అనిన్నీ); ఆ కోర్టు ఎంత "కళ" గా ఉన్నప్పటికీ ఎప్పుడూ తొడతొక్కిడిగా శవాల హడావిడిగా ఉండే శ్మశానంలా ఉంటుందే తప్ప ఇంకో విధంగా ఉండదు (అనిన్నీ); ఏడ్చే దౌర్భాగ్యులు తప్ప అక్కడ వేరెవరూ మనుషుల్లా ఉండరు (అనిన్నీ);
పైడ్రాజుకి అప్పటికింకా సరిగా తెలియదు.
------------------------------------------------------------------------------------

ఇది ఋక్కుల పేరిట "తలుపు గొళ్ళెం" కథలోది. చూశారా--ఎంత విపులంగా, వివరంగా, వ్యంగ్యంగా, (తాను ఒక అడ్వొకేటు అయ్యుండీ) నిర్మొహమాటంగా కోర్టుల గురించి వర్ణించారో! దటీజ్ రావిశాస్త్రి!

--సాహితీకృష్ణ

------------------------------------------------------------------------------------